تحقيق تكرار زنده گردانيدن و ميراندن براى انسان
« فاحياكم » پس شما را به زندگى حيوانى يا انسانى زنده گردانيد .
«
ثُمَّ يُمِيتُكُمْ
» سپس شما را از زندگانى حيوانى دنيوى يا انسانى دنيوى مىميراند چه انسان پيش از قيامت كبرى ، با نفخهء مرگ از همهء مدركات و قواى حياتى مىميرد .
«
ثُمَّ يُحْيِيكُمْ
» و سپس با حيات اخروى ملكى در بين مرحله برزخها تا اعراف زنده مىگرداند .
«
ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
» سپس از راهى كه در سمت راست اعراف « 1 » است يا از راهى كه در سمت چپ اعراف قرار دارد ، به سوى او بازگشت مىكنيد .
و بازگشت به سوى خداى تعالى يا بازگشت به مظاهر و نمودهاى نورى و سراى نعمت و اسم لطيف او است ، يا رجعت به مظاهر ظلمانى و خانهء دوزخ و نام قهّاريت خداى تعالى مىباشد .
بدان كه انسان از آغاز آفرينش مادهاش ، يعنى همان نطفهاش كه در رحم جاى مىگيرد تا پايان كمال بدنش در حال « خلع و لبس » « 2 » در مادّه
هامش
( 1 ) اعراف تپّه يا جاى بلندى است بين بهشت و جهنّم كه محمّد ( ص ) و آل محمّد ( ع ) در روز قيامت آنجا مىايستند و به اهل بهشت فرمان دخول مىدهند ، در مجمع از امام باقر ( ع ) نقل شده كه اهل أعراف آل محمّد ( ع ) مىباشند ، داخل بهشت نمىشود مگر كسى كه آن بزرگواران را بشناسد و آنان او را بشناسند ، و داخل آتش نمىشود مگر منكرين آنها . اين حديث در تفسير عيّاشى نيز نقل شده . البته در معنى اعراف اقوال ديگرى نيز هست ، و آنچه كه ما ذكر كرديم مستفاد از اخبار و روايات است .
( 2 ) خلع جامهء حيات كهنه را به در كردن و لبس جامهء حيات نو را پوشيدن ، مىباشد يعنى ، از نقص به كمال و از قوّه به فعل شدن است .