6 - از سوره ، به معنى رگهاى از رگههاى ديوار محسوب مىشود ؛ چه همهء قرآن مانند ديوار بلندى است و هر سوره رگهاى از رگههاى اين ديوار بلند محسوب مىگردد .
امّا وجه تسميه اين سوره به « فاتحة الكتاب » از آن جهت است كه :
1 - كتاب تكوينى كه حقيقت جملهء ما سوى اللّه مىباشد و كلام حقيقى خدا و مقام مشيّت كه آن نيز اصل همه ما سوى اللّه است ، با اين سوره افتتاح مىگردد .
2 - كتاب تدوينى به صورت نوشتارى آن كه قرآن است ؛ با اين سوره آغاز مىشود .
3 - اين سوره سر آغاز نماز است و آن كتابى است مفروض يا كتابى است كه خداوند آن را به سبب وحى در قلب نبى ( ص ) نوشته است .
و امّالكتاب ( مادر و سر چشمهء كتاب ) ناميده شده است . زيرا ، حقيقت آن كه مشيّت است همان ريشه و ستون مىباشد و در آن تمام اجزاى كتاب تكوينى گرد آمده است ؛ و عرب ، هر اصلى و هر مجموعه اجزائى را « امّ » ؛ يعنى ، مادر مىگويد . و يا از آن جهت امّالكتاب ناميده شده كه صورت تدوينى و نوشتهشدهء آن مشتمل بر جميع نسبتها و اضافات الهى و مشتمل بر جميع نسبتها و اضافات خلقى است كه كتاب تدوينى جز براى بيان آنها تدوين نگرديده است . اين كه اين سوره را اساس ناميدهاند به جهاتى است كه ذكر گرديد و نيز بدان جهت مىباشد كه روايت شده است : براى هر چيزى اساس و شالودهاى وجود دارد كه شالودهء قرآن « فاتحه الكتاب » و پايهء فاتحه «
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
» است .
اين سوره را « سبع المثانى » نيز گفتهاند ؛ زيرا شامل هفت آيه مىباشد و دو بار نازل شده است . يكبار در مكّه و بار ديگر در مدينه بر