ادراكات او ، دانش و روشنى بوده موجب ضعف انانيّت مىگردد . و اگر كارها به اعضاء و جوارح او نسبت داده شود نسبت به عقل او داده شده است . زيرا نفس او در اين حالت فرمانبردار عقل بوده و فرمانبردار شيطان نيست و خود بينى و خودنگرى ندارد ؛ و هر كارى و ادراكى كه به عقل نسبت داده شود ؛ آن درست و بجاست ، اگر چه موافق واقع هم نباشد ، زيرا خطاى عقل هم حكم صواب و درستى دارد ؛ زيرا در برابر شيطان و جهل قرار دارد .
و دربارهء صاحب اين فعليّت است كه در اخبار وارد شده : هر كس به حقيقت و واقع برسد دو پاداش دارد ؛ اگر خطا كند يك پاداش دارد .
دربارهء صاحب فعليّت شيطانى به فارسى گفته شده : « هر چه گيرد علتى علّت شود » .
زيرا فعليّت شيطانى ، بيمارى است كه بالاتر از همهء بيماريهاست تا آنجا كه به آن « داء عياء » يعنى ، درد خستهكننده گفتهاند و در حق صاحب فعليّت عقلانى به فارسى گفته شده است « كفر گيرد ملّتى ملّت شود » زيرا كه صاحب فعليّت عقلانى ، جز مؤمن به ولايت كه با ولىّ امرش بيعت نموده است كس ديگرى نيست ؛ و سيرهء اين مؤمن ، جز در مسير الهى نمىباشد .
سيره و روش خدائى ، اگر در تصرّف عقل باشد ؛ همان ملّت است .
و ملّى خطاكار مصيب است ، و پاداش آن را دريافت مىدارد .
ازاينرو ، حضرت صادق ( ع ) فرمود : خداوند ولايت ما ، اهل بيت را محور و قطب قرآن و همهء كتب قرار داده است و محكمات قرآن به گرد آن مىچرخد و بواسطهء آن ، كتب آسمانى ارجمند و شگفت گرديده و ايمان ظاهر و آشكار مىشود .
پيامبر خدا فرمان داد كه به قرآن و آل محمّد ( ص ) اقتدا كنند و از
بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى ) — صفحة 185
مساهمون: سلطان محمد گنابادى ( سلطان عليشاه )
ص١٨٥