و هر چه دريافتههاى جهل يعنى جهت دنيوى افزون گردد ؛ خود بينى بيشتر مىشود ، و وجههء ربّانى ضعيفتر مىگردد . هر چه دريافتههاى عقلانى زيادتر شود و وجههء ربّانى تقويت گردد و تواناتر شود ، جنبهء نادانى و خود بينى ناتوانتر مىگردد . هر چه نادانيها در انسان بيشتر شود ؛ تصرّف شيطان در او زيادتر شده ، بلكه ادراكات او جز با كمك و افاضه شيطان صورت نمىگيرد كه آن در واقع و در حقيقت فضلههاى شيطان بر وجه نفس است .
مولانا شيخ بهاء الدين عاملى چه خوب گفته است :
اين خيالات محال و اين صور * فضلهء شيطان بود بر آن حجر
شرم بادت زان كه دارى اى دغل * سنگ استنجاى شيطان در بغل
پس اگر انسان داراى وجهى به سوى ربّ نبوده ، و به آن سوى پروردگار روى نداشته باشد ، ناچار داراى وجههء شيطانى است و صفحهء روانش تحت تصرّف شيطان قرار گرفته ؛ و شيطان بر حسب استعداد و آمادگى وى هر چه كه بخواهد به او القاء مىكند . باز هم ، شيخ بهائى رضوان اللّه عليه فرموده است :
تو به غير علم عشق ، ار دل نهى * سنگ استنجا به شيطان مىدهى
دل كه فارغ شد ز مهر آن نگار * سنگ استنجاى شيطانش شمار
پس به سوى خدا بگريزيد ! رويهايتان را از شيطان برگردانيد ! دلهايتان را از وسوسههاى او پاك و پاكيزه گردانيد !
فاغسلوا يا قوم عن لوح الفؤاد * كلّ علم ليس ينجى فى المعاد
( اى قوم لوح دل را از هر دانشى كه براى روز رستاخيز و سراى باز پسين مايهء نجات نباشد بشوئيد ) . پس به هر گونه صنايع علمى كه فرا مىگيريد بنگريد ؛ اگر بر برترىجويى و خود نمائى شما افزوده مىشود .
بدانيد كه آنها از فضولات شيطان است .