در حال ذكر زائد بر قدر واجب اگر به قصد وظيفة نباشد نيز ضرر ندارد .
سؤال 72 : نماز خواندن در مثل بالا خانه كه از چوب وتخته باشد [ و ] به واسطه حركت
مصلى ، يا ديگران ، في الجملة متحرك ومتزلزل مىشود ، ضرر دارد ، يا نه ؟
جواب : حركت في الجملة ، منافاة با اطمينان ندارد . واگر در غير حال ذكر باشد ، امر
أوضح است .
سؤال 73 : مصلى در بأم يا أطاق مشغول به صلاة مىشود ، طفلى نزد أو است ، قاصد اين
است كه اگر طفل مثلا از أطاق بيرون برود ، يا از جاى خود حركت كند ، أو صلاة را قطع نمايد ،
وأمثال ذلك ، مثل آن كه اگر دزد بيايد قطع نمايد ، آيا اين گونه قصد در أمثال اين موارد منافى
نيت واستمرار آن هست ، يا نه ؟ وهكذا نماز خواندن در مثل حرم در وقت ازدحام كه مظنه
قطع صلاة است ؟
جواب : با فرض اين كه آن امر محتمل ، بعيد الوقوع باشد به حيثيتي كه اطمينان به عدم آن
باشد ، منافى نيست ، بلكه چون شخص عزم ونيت را در حد خود دارد وامر مذكور را مانع از
آن حساب مىكند ، نه اين كه عزمش معلق ومشروط به تقدير عدم آن باشد ، لهذا ممكن است
گفته شود كه : به مطلق مظنه به عدم عارض ، نيت محقق مىشود ، اگر چه اطمينان هم نباشد به
عدم آن ، بلكه گاهى با فرض مانع بودن ، با شك هم محقق مىشود . لكن احتياط به مراعاة
اطمينان ، ترك نشود .
سؤال 74 : در حال صلاة ، چند قدم راه رفتن به طورى كه استقبال به قبله درست باشد
ضرر دارد يا نه ؟
جواب : دو سه قدم ، بلكه بيشتر هم ضرر ندارد ، چون به اين مقدار ، فعل كثير محسوب
نمىشود . با اين كه مناط ، كثرت نيست ، بلكه محو صورت صلاة است . وبه اين مقدار ، بلكه
از يد ، نيز محو حاصل نمىشود . ومع ذلك جمله اى از اخبار ، دلالت دارد بر جواز آن .
كخبر الحلبي عن أبي عبد الله ( ع ) " عن الرجل يخطو أمامه في الصلاة خطوتين ، أو ثلاثا ؟
قال : نعم ، لا بأس . وعن الرجل يقرب نعله بيده ، أو رجله في الصلاة ؟ قال : نعم . " 1
هامش
1 . وسائل الشيعة ، ج 4 ، ص 1279 ، روايت 1 .