لكن اينها در وقتي است كه آن امر محتمل از قبيل مانع نباشد ، والا بعيد نيست صحت ، اگر چه
احتمال آن بعيد هم نباشد . مثل آن كه قاصد است نماز را لكن اگر قاطعى ، يا مانعى ، يا مبطلى ،
به عمل آيد نماز نمىكند ، يا اگر كسى أو را مانع شود ، يا اگر دشمن برسد كه نتواند تمام كند ،
نمىكند ، وهكذا ، در اين صورت ، صدق عزم مىكند اگر چه آن امر بعيد الوقوع نباشد .
وهمچنين در سفر ، صدق عزم مىكند . اگر چه احتمال دزد قريب باشد ومفروض اين است كه
اگر دزد بيايد سفر نمىكند .
حاصل آن كه يك دفعه است كه نيت أو معلق است بر عدم وقوع آن أمر محتمل ، وبعبارة
أخرى مشروط به آن است ، ويك دفعه است كه نيت مطلقه دارد مگر مانع نگذارد . ومسأله
وجود طراده از قبيل أول است . وفرق ما بين قسمين ، وجداني است . ( والله العالم )
سؤال 201 : شخص محتلم صائم در نهار رمضان جايز است كه بول نمايد ، يا نه ؟
جواب : بلى ، جايز است اگر چه علم به خروج منى يا بول داشته باشد . واين استمناء
محسوب نمىشود .
سؤال 202 : در خزينه حمام مثلا حركت دادن آب را با دست به طور تموج كه تمام سر
را فرا گيرد ارتماسى است كه موجب بطلان صوم است ولو آن كه رقيق وكم باشد ، يا نه ؟
جواب : اگر آب از أطراف متصل باشد بما في الخزينه ، بعيد نيست صدق ارتماس . بلى ، اگر
سر خيلى بلند از آب باشد وآب را با ظرفى بريزد بر سر كه از أطراف فرا گيرد وبه نحو
رقيقى متصل باشد با ما في الخزينه ، مشكل است صدق ارتماس عرفا . وأحوط اجتناب است از
اين نيز .
سؤال 203 : ما قولكم ( دام ظلكم ) سلخ رمضان بعد ظهر معلوم شد كه در مسجد مؤمنين
قريب دويست [ نفر از ] مؤمنين به وجه تصديق رؤيت ، روزه را افطار كرده اند ، زيد اين خبر [ را ]
شنيد ، مگر آن كه هيچ التفات نكرده ، با نيت صوم به خانه خود نشست وبه فرض تحقيق در
آن مسجد كه نصف ميل فاصله داشت نرفت ، اين تقاعد وعدم تحقيق أو به حد معصيت
مىرسد ، يا خير ؟
جواب : اگر از آن خبر براي زيد علم به ثبوت رؤيت هلال حاصل نشده باشد -