سؤال : معنى اين سخن خداى متعال كه به نقل از ابراهيم عليه السّلام فرموده است : فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ اللَّيْلُ رَأى كَوْكَباً قالَ هذا رَبِّي فَلَمَّا أَفَلَ قالَ لا أُحِبُّ الْآفِلِينَ . فَلَمَّا رَأَى الْقَمَرَ بازِغاً قالَ هذا رَبِّي فَلَمَّا أَفَلَ قالَ لَئِنْ لَمْ يَهْدِنِي رَبِّي لَأَكُونَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّالِّينَ . فَلَمَّا رَأَى الشَّمْسَ بازِغَةً قالَ هذا رَبِّي هذا أَكْبَرُ فَلَمَّا أَفَلَتْ قالَ يا قَوْمِ إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ « 1 » چيست ؟ آيا ظاهر آيات مقتضى اعتقاد موقت ابراهيم عليه السّلام به ستارگان نبوده است ؟ اگر چنين باشد ، به اعتقاد شما اين امر چگونه براى پيامبران عليهم السّلام رواست ؟ پاسخ : دو پاسخ براى اين سؤال قابل طرح است : نخست اينكه ابراهيم عليه السّلام اين سخن را در مهلت تدبّر ( در آفرينش ) گفته است و آن‌گاه كه عقل وى به كمال رسيده ، شروط تأمّل قلبى و انگيزه‌هاى تفكّر و تأمّل در آن فراهم آمده‌اند ، چنين سخنى را بر زبان نرانده است زيرا ابراهيم عليه السّلام عارف به خداى متعال آفريده نشده ، حصول معرفت او به خدا زمانى بوده است كه خداوند متعال عقل او را كامل كرده و ترسش را از ترك توجه به اين انديشه‌ها و ظواهر و ديدن