بسم اللّه الرحمن الرحيم الحمد للّه ربّ العالمين و العاقبة للمتّقين ، و الصلاة و السلام على انبيائه و اوليائه خير خلقه ، و على آلهم و اصحابهم الطيّبين الطاهرين .
( 1 ) امّا بعد ، چنين گويد اضعف ضعفا و خادم فقرا ، عزيز بن محمّد النسفى ، كه جماعت درويشان - كثّرهم اللّه - ازين بيچاره درخواست كردند ، كه مىبايد كه رسالهئى جمع كنيد ، و بيان كنيد 167 كه عالم كبير كدام است و عالم صغير نسخه و نمودار از عالم كبير ، چون است ، كه چندين گاه است كه ما مىشنويم كه هرچه در عالم كبير هست ، در عالم صغير هست . درخواست ايشان را اجابت كردم و از خداى تعالى مدد و يارى خواستم تا از خطا و زلل نگاه دارد . « انّه على ما يشاء قدير و بالاجابة جدير » .
فصل اوّل در بيان عالم كبير و عالم صغير
( 2 ) بدان - اعزّك اللّه فى الدارين - كه خداوند تعالى چون موجودات را بيافريد ، عالمش نام كرد ، از جهت آنكه موجودات علامت است بر وجود او و بر وجود علم و ارادت و قدرت او .
( 3 ) اى درويش ! موجودات از وجهى علامت است ، و از وجهى نامه است . ازين وجه كه علامت است ، عالمش نام كرد ، و ازين وجه كه نامه است ، كتابش نام نهاد . آنگاه