عمرو عاص با معاويه بيعت نكرد مگر آن كه شرط كرد تا براى بيعت ، بهايى ( حكومت مصر ) دريافت دارد ، كه در اين معاملهء شوم ، دست فروشنده هرگز به پيروزى نرسد و سرمايهء خريدار به رسوايى كشانده شود . اى مردم كوفه ! آمادهء پيكار شويد و ساز و برگ جنگ فراهم آوريد ، زيرا كه آتش جنگ زبانه كشيده و شعلههاى آن بالا گرفته است ، صبر و استقامت را شعار خويش سازيد كه پيروزى مىآورد .
ترجمه خطبه 27
( وقتى خبر تهاجم سربازان معاويه به شهر انبار در سال 38 هجرى ، و سستى مردم به امام ابلاغ شد فرمود ) « 1 »
1 ارزش جهاد در راه خدا
پس از ستايش پروردگار ، جهاد در راه خدا ، درى از درهاى بهشت است ، كه خدا آن را به روى دوستان مخصوص خود گشوده است .
جهاد ، لباس تقوا ، و زره محكم ، و سپر مطمئن خداوند است ، كسى كه جهاد را ناخوشايند دانسته و ترك كند ، خدا لباس ذلّت و خوارى بر او مىپوشاند ، و دچار بلا و مصيبت مىشود و كوچك و ذليل مىگردد ، دل او در پردهء گمراهى مانده و حق از او روى مىگرداند ، به جهت ترك جهاد ، به خوارى محكوم و از عدالت محروم است .
2 دعوت به مبارزه و نكوهش از نافرمانى كوفيان
آگاه باشيد ! من شب و روز ، پنهان و آشكار ، شما را به مبارزه با شاميان دعوت كردم و گفتم پيش از آن كه آنها با شما بجنگند با آنان نبرد كنيد ، به خدا سوگند ، هر ملّتى كه درون خانهء خود مورد هجوم قرار گيرد ، ذليل خواهد شد . امّا شما سستى به خرج داديد ، و خوارى و ذلّت پذيرفتيد ، تا آنجا كه دشمن پى در پى به شما حمله كرد و سر زمينهاى شما را تصرّف نمود . و اينك ، فرماندهء معاويه ، ( مرد غامدى ) « 2 » با لشكرش وارد شهر انبار شده و فرماندار من ، « حسّان بن حسّان بكرى » را كشته و سربازان شما را از مواضع مرزى بيرون رانده است .
به من خبر رسيده كه مردى از لشكر شام به خانهء زنى مسلمان و زنى غير مسلمان كه در پناه حكومت اسلام بوده وارد شده ، و خلخال و دستبند و گردن بند و گوشوارههاى آنها را به غارت برده ، در حالى كه هيچ وسيلهاى براى دفاع ، جز گريه و التماس كردن ، نداشتهاند .
لشكريان شام با غنيمت فراوان رفتند بدون اين كه حتّى يك نفر آنان ، زخمى بردارد ، و يا قطرهء خونى از او ريخته شود ، اگر براى اين حادثهء تلخ ، مسلمانى از روى تأسّف بميرد ، ملامت نخواهد شد ، و از نظر من سزاوار است ! .
شگفتا ! شگفتا ! به خدا سوگند ، اين واقعيّت قلب انسان را مىميراند و دچار غم و اندوه مىكند كه شاميان در باطل خود وحدت دارند ، و شما در حق خود متفرّقيد .
هامش
( 1 ) انبار ، شهرى مرزى بين عراق و شام در 72 كيلو مترى بغداد ، در كرانهء شرقى فرات ، مقابل شهر ( هيت ) بود .
( 2 ) سفيان بن عوف غامدى ، از سرداران معاويه و اهل يمن بود ، غامد نام قبيلهاى در يمن است .