و بر شنيدن بيشتر از سخن گفتن حريص بود . اگر بر سر دو راهى دو كار قرار مىگرفت ، مىانديشيد كه كدام يك با خواسته نفس نزديكتر است با آن مخالفت مىكرد ، پس بر شما باد روى آوردن به اين گونه از ارزشهاى اخلاقى ، و با يكديگر در كسب آنها رقابت كنيد ، و اگر نتوانستيد ، بدانيد كه به دست آوردن برخى از آن ارزشهاى اخلاقى بهتر از رها كردن همه است .
حكمت 290
مسؤوليّت نعمتها
( اعتقادى ، اخلاقى ) و درود خدا بر او ، فرمود : اگر خدا بر گناهان وعدهء عذاب هم نمىداد ، لازم بود به خاطر سپاسگزارى از نعمتهايش نافرمانى نشود .
حكمت 291
روش تسليت گفتن
( اخلاق اجتماعى ) و درود خدا بر او ، فرمود : ( جهت تسليت گفتن به اشعث بن قيس در مرگ فرزندش ) اى اشعث ! اگر براى پسرت اندوهناكى ، به خاطر پيوند خويشاوندى سزاوارى ، امّا اگر شكيبا باشى هر مصيبتى را نزد خدا پاداشى است . اى اشعث ! اگر شكيبا باشى تقدير الهى بر تو جارى مىشود و تو پاداش داده خواهى شد و اگر بى تابى كنى نيز تقدير الهى بر تو جارى مىشود و تو گناه كارى . اى اشعث ! پسرت تو را شاد مىساخت و براى تو گرفتارى و آزمايش بود ، و مرگ او تو را اندوهگين كرد در حالى كه براى تو پاداش و رحمت است .
حكمت 292
عزاى پيامبر عليه السّلام و بىتابىها
( اعتقادى ) و درود خدا بر او ، فرمود : ( به هنگام دفن رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) همانا شكيبايى نيكوست جز در غم از دست دادنت ، و بىتابى ناپسند است جز در اندوه مرگ تو ، مصيبت تو بزرگ ، و مصيبتهاى پيش از تو و پس از تو ناچيزند .
حكمت 293
دوستى با احمق هرگز ! !
( اخلاقى ، اجتماعى ) و درود خدا بر او ، فرمود : همنشين بىخرد مباش ، كه كار زشت خود را زيبا جلوه داده ، دوست دارد تو همانند او باشى .
حكمت 294
فاصله ميان شرق و غرب
( علمى ) و درود خدا بر او ، فرمود : ( از فاصله ميان مشرق و مغرب پرسيدند ، فرمود : ) به اندازه يك روز رفتن خورشيد .
حكمت 295
شناخت دوستان و دشمنان
( اخلاقى اجتماعى ، سياسى ) و درود خدا بر او ، فرمود : دوستان تو سه گروهند ، و دشمنان تو نيز سه دستهاند ، امّا دوستانت : دوست تو و دوست دوست تو ، و دشمن دشمن تو است ، و امّا دشمنانت ، پس دشمن تو ، و دشمن دوست تو ، و دوست دشمن تو است .
حكمت 296
پرهيز از دشمنىها
( اخلاقى ) و درود خدا بر او ، فرمود : ( شخصى را ديد كه چنان بر ضد دشمنش مىكوشيد كه به خود زيان مىرسانيد ، فرمود : ) تو مانند كسى هستى كه نيزه در بدن خود فرو برد تا ديگرى را كه در كنار اوست بكشد !
حكمت 297
ضرورت عبرت گرفتن
( اخلاقى ، اجتماعى ) و درود خدا بر او ، فرمود : عبرتها چقدر فراوانند و عبرت پذيران چه اندك !
حكمت 298
اعتدال در دشمنىها
( اخلاقى ، سياسى ) و درود خدا بر او ، فرمود : كسى كه در دشمنى زياده روى كند گناهكار ، و آن كس كه در دشمنى كوتاهى