پس از ياد خدا و درود ! همانا ، شايستگى پدرت مرا نسبت به تو خوشبين ، و گمان كردم همانند پدرت مىباشى ، « 1 » و راه او راه مىروى . ناگهان به من خبر دادند ، كه در هواپرستى چيزى فروگذار نكرده ، و توشهاى براى آخرت خود باقى نگذاشتهاى ، دنياى خود را با تباه كردن آخرت آبادان مىكنى ، و براى پيوستن با خويشاوندانت از دين خدا بريدهاى ، اگر آنچه به من گزارش رسيده ، درست باشد ، شتر خانهات ، و بند كفش تو ، از تو با ارزشتر است ، و كسى كه همانند تو باشد ، نه لياقت پاسدارى از مرزهاى كشور را دارد ، و نه مىتواند كارى را به انجام رساند ، يا ارزش او بالا رود ، يا شريك در امانت باشد يا از خيانتى دور ماند پس چون اين نامه به دست تو رسد ، نزد من بيا . إن شاء الله .
( منذر كسى است كه امير مؤمنان در بارهء او فرمود : آدم متكبّرى است ، به دو جانب خود مىنگرد ، و در دو جامه كه بر تن دارد مىخرامد ، و پيوسته بر بند كفش خود مىدمد كه گردى بر آن ننشيند ) .
ترجمهء نامه 72
( نامه به عبد اللّه بن عباس )
انسان و مقدّرات الهى
پس از ياد خدا و درود ! تو از أجل خود پيشى نخواهى گرفت ، و آنچه كه روزى تو نيست به تو نخواهد رسيد ، و بدان كه روزگار دو روز است :
روزى به سود ، و روزى به زيان تو ، و همانا دنيا خانه دگرگونىهاست ، و آنچه كه به سود تو ( و از آن تو ) است هر چند ناتوان باشى خود را به تو خواهد رساند ، و آنچه كه به زيان تو است هر چند توانا باشى دفع آن نخواهى كرد .
ترجمهء نامهء 73
( نامه به معاويه )
افشاى سيماى دروغين معاويه
پس از ياد خدا و درود ! من با پاسخهاى پياپى به نامههايت ، و شنيدن مطالب نوشتههايت ، رأى خود را سست ، و زيركى خود را به خطا نسبت مىدهم ، و همانا تو كه مدام خواستههايى از من دارى و نامههاى فراوان مىنويسى ، به كسى مانى كه به خواب سنگينى فرو رفته ، و خوابهاى دروغينش او را تكذيب مىكند ، يا چون سرگردانى هستى كه ايستادن طولانى بر او دشوار مىباشد ، و نمىداند . آيا آينده به سود او يا به زيانش خواهد بود ؟
گرچه تو آن كس نيستى امّا به تو شباهت دارد . به خدا سوگند ! اگر پرهيز از خونريزى در مهلت تعيين شده نبود ، ضربهء كوبندهاى دريافت مىكردى كه استخوان را خرد ، و گوشت را بريزاند ،
هامش
( 1 ) جارود پدر منذر در سال نهم هجرت خدمت پيامبر آمد و مسلمان شد ، و فردى صالح و شايسته بود امام عليه السّلام او را والى استخر فارس كرد كه در سال 21 در جنگهاى فارس شهيد شد .