ترجمهء نامه 50
( نامه به فرماندهان سپاه )
1 پرهيز از غرور زدگى در نعمتها
از بندهء خدا ، على بن ابى طالب ، امير مؤمنان به نيروهاى مسلّح و مرز داران كشور پس از ياد خدا و درود ! همانا بر زمامدار واجب است كه اگر اموالى به دست آورد ، يا نعمتى مخصوص او شد ، دچار دگرگونى نشود ، و با آن اموال و نعمتها ، بيشتر به بندگان خدا نزديك گردد و به برادرانش مهربانى بيشترى روا دارد .
2 مسئوليّتهاى رهبرى و نظاميان
آگاه باشيد ! حق شما بر من آن است كه جز اسرار جنگى هيچ رازى را از شما پنهان ندارم ، و كارى را جز حكم شرع ، بدون مشورت با شما انجام ندهم ، و در پرداخت حق شما كوتاهى نكرده و در وقت تعيين شده آن بپردازم ، و با همه شما به گونهاى مساوى رفتار كنم .
پس وقتى من مسئوليّتهاى ياد شده را انجام دهم ، بر خداست كه نعمتهاى خود را بر شما ارزانى دارد ، و اطاعت من بر شما لازم است ، و نبايد از فرمان من سرپيچى كنيد ، و در انجام آنچه صلاح است سستى ورزيد ، و براى رسيدن به حق تلاش كنيد ، حال اگر شما پايدارى نكنيد ، خوارترين افراد نزد من انسان كج رفتار است ، كه او را به سختى كيفر خواهم داد ، و هيچ راه فرارى نخواهد داشت ، پس دستور العملهاى ضرورى را از فرماندهانتان دريافت داشته ، و از فرماندهان خود در آنچه كه خدا امور شما را اصلاح مىكند ، اطاعت كنيد ، با درود .
ترجمهء نامه 51
( نامه به كارگزاران بيت المال )
اخلاق اجتماعى كارگزاران اقتصادى
از بندهء خدا على امير مؤمنان به كارگزاران جمع آورى ماليات . پس از ياد خدا و درود . همانا كسى كه از روز قيامت نترسد ، زاد و توشهءاى از پيش نخواهد فرستاد . بدانيد مسئوليّتى را كه به عهده گرفتهايد اندك امّا پاداش آن فراوان است ، اگر براى آنچه كه خدا نهى كرد « مانند ستمكارى و دشمنى » كيفرى نبود . براى رسيدن به پاداش در ترك آن نيز عذرى وجود نداشت ، در روابط خود با مردم انصاف داشته باشيد ، و در بر آوردن نيازهايشان شكيبا باشيد . همانا شما خزانهداران مردم . و نمايندگان ملّت ،