تا حق خدا را از آن برگيرى .
و در تحويل گرفتن حيوانات ، حيوان پير و دست و پا شكسته ، بيمار و معيوب را به عنوان زكات نپذير ، و به فردى كه اطمينان ندارى ، و نسبت به اموال مسلمين دلسوز نيست ، مسپار ، تا آن را به پيشواى مسلمين برساند و او در ميان آنها تقسيم گرداند .
2 حمايت از حقوق حيوانات
در رساندن حيوانات آن را به دست چوپانى كه خير خواه و مهربان ، امين و حافظ ، كه نه سختگير باشد و نه ستمكار ، نه تند براند و نه حيوانات را خسته كند ، بسپار ، سپس آنچه از بيت المال جمع آورى شد براى ما بفرست ، تا در نيازهايى كه خدا اجازه فرموده مصرف كنيم . هر گاه حيوانات را به دست فردى امين سپردى ، به او سفارش كن تا : « بين شتر و نوزادش جدايى نيفكند ، و شير آن را ندوشد تا به بچّهاش زيانى وارد نشود . در سوار شدن بر شتران عدالت را رعايت كند ، و مراعات حال شتر خسته يا زخمى را كه سوارى دادن براى او سخت است بنمايد . آنها را در سر راه به درون آب ببرد ، و از جادههايى كه دو طرف آن علف زار است به جادّه بى علف نكشاند ، و هر چند گاه شتران را مهلت دهد تا استراحت كنند ، و هر گاه به آب و علفزار رسيد ، فرصت دهد تا علف بخورند و آب بنوشند » تا آنگاه كه به اذن خدا بر ما وارد شوند ، فربه و سر حال ، نه خسته و كوفته ، كه آنها را بر أساس رهنمود قرآن ، و سنّت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم تقسيم نماييم . عمل به دستورات ياد شده مايهء بزرگى پاداش و نيز هدايت تو خواهد شد . ان شاء اللّه .
ترجمهء نامه 26
( نامه به برخى از مأموران ماليات كه در سال 36 هجرى براى فرماندار اصفهان مخنف بن سليم فرستاده شد ) « 1 »
1 اخلاق كارگزاران مالياتى
او را به ترس از خدا در اسرار پنهانى ، و اعمال مخفى سفارش مىكنم ، آنجا كه هيچ گواهى غير از او ، و نمايندهاى جز خدا نيست ، و سفارش مىكنم كه مبادا در ظاهر خدا را اطاعت ، و در خلوت نافرمانى كند ، و اينكه آشكار و پنهانش ، و گفتار و كردارش در تضاد نباشد ، امانت الهى را پرداخته ، و عبادت را خالصانه انجام دهد .
و به او سفارش مىكنم با مردم تند خو نباشد ، و به آنها دروغ نگويد ، و با مردم به جهت اينكه بر آنها حكومت دارد بى اعتنايى نكند ، چه اينكه مردم برادران دينى ، و يارى دهندگان در استخراج حقوق الهى مىباشند . بدان ! براى تو در اين زكاتى كه جمع مىكنى سهمى معيّن ، و حقّى روشن است ، و شريكانى از مستمندان و ضعيفان دارى ، همانگونه كه ما حق تو را مىدهيم ،
هامش
( 1 ) طبق نقل قاضى نعمان در دعائم الاسلام ج 1 ص 252 و الغارات ج 2 ص 450 اين شخص مخنف سليم ازدى بود كه بعدها از طرف امام عليه السّلام استاندار اصفهان شد و در جنگ صفّين شركت كرد و سعيد بن وهب را جانشين خود قرار داد و در ادامهء نبرد در صفّين به شهادت رسيد . ( كتاب صفّين ص 104 ) .