و اسيران بزرگى اويند ، غم و اندوه طولانى دلهايشان را مجروح ، و گريههاى پياپى چشمهايشان را آزرده است .
دست آنان به طرف تمام درهاى اميدوارى خدا دراز است ، از كسى درخواست مىكنند كه بخشش او را كاستى ، و درخواست كنندگان او را نوميدى نيست ، پس اكنون به خاطر خودت ، حساب خويش را بررسى كن زيرا ديگران حسابرسى غير از تو دارند .
ترجمهء خطبه 223
( به هنگام تلاوت آيه 6 سورهء انفطار ، « اى انسان ، چه چيز تو را در برابر پروردگار كريمت مغرور ساخته است » فرمود )
1 هشدار از غرور زدگىها
برهان گناهكار ، نادرستترين برهانها است ، و عذرش از توجيه هر فريب خوردهاى بى اساستر ، و خوشحالى او از عدم آگاهى است .
اى انسان ! چه چيز تو را بر گناه جرأت داده ؟ و در برابر پروردگارت مغرور ساخته ؟ و بر نابودى خود علاقهمند كرده است ؟ آيا بيمارى تو را درمان نيست ؟ و خواب زدگى تو بيدارى ندارد ؟ چرا آنگونه كه به ديگران رحم مىكنى ، به خود رحم نمىكنى ؟ « 1 » چه بسا كسى را در آفتاب سوزان مىبينى بر او سايه مىافكنى يا بيمارى را مىنگرى كه سخت ناتوان است ، از روى دلسوزى بر او اشك مىريزى ، امّا چه چيز تو را بر بيمارى خود بى تفاوت كرده ؟ و بر مصيبتهاى خود شكيبا و از گريه بر حال خويشتن باز داشته است ؟ در حالى كه هيچ چيز براى تو عزيزتر از جانت نيست ! چگونه ترس از فرود آمدن بلا ، شب هنگام تو را بيدار نكرده است ؟ كه در گناه غوطهور ، و در پنجه قهر الهى مبتلا شدهاى ؟
2 چگونه بودن
پس سستى دل را با استقامت درمان كن ، و خواب زدگى چشمانت را با بيدارى از ميان بردار ، و اطاعت خدا را بپذير ، و با ياد خدا انس گير ، و ياد آر كه تو از خدا روى گردانى و در همان لحظه او روى به تو دارد ، و تو را به عفو خويش مىخواند ، و با كرم خويش مىپوشاند ! در حالى كه تو از خدا بريده به غير او توجّه دارى ! پس چه نيرومند و بزرگوار است خدا ! و چه ناتوان و بى مقدارى تو ، كه بر عصيان او جرأت دارى ، در حالى كه تو را در پرتو نعمت خود قرار داده ، و در سايهء رحمت او آرميدهاى ، نه بخشش خود را از تو گرفته ،
هامش
( 1 ) اين رهنمود امام ( ع ) ثابت مىكند كه انسان بايد در پرتو وحى الهى و عمل به دستورات خداوند بزرگ به كمال واقعى برسد ، پس خود اصالت ندارد كه هر چه بخواهد انجام دهد ، چون خود را نمىشناسد ، و انسان موجودى ناشناخته است ، نمىتواند براى خود دستور العمل زندگى ( كاتولوگeugolataC) بنويسد ، پس اومانيسمmsinamuHو اگزيستانسياليسمmsilaitnetsixEنمىتوانند صحيح باشد .