1 ارزش ياد خدا
همانا خداى سبحان و بزرگ ، ياد خود را روشنى بخش دلها قرار داد ، تا گوش پس از ناشنوايى بشنود ، و چشم پس از كم نورى بنگرد ، و انسان پس از دشمنى رام گردد ، خداوند كه نعمتهاى او گران قدر است ، در دورانهاى مختلف روزگار ، و در دوران جدايى از رسالت « تا آمدن پيامبرى پس از پيامبرى ديگر » بندگانى داشته كه با آنان در گوش جانشان زمزمه مىكرد ، و در درون عقلشان با آنان سخن مىگفت . آنان چراغ هدايت را با نور بيدارى در گوشها و ديدهها و دلها بر مىافروختند ، روزهاى خدايى را به ياد مىآورند و مردم را از جلال و بزرگى خدا مىترساندند . آنان نشانههاى روشن خدا در بيابانهايند ، آن را كه راه ميانه در پيش گرفت مىستودند ، و به رستگارى بشارت مىدادند ، و روش آن را كه به جانب چپ يا راست كشانده مىشد ، زشت مىشمردند ، و از نابودى هشدار مىدادند ، همچنان چراغ تاريكىها ، و راهنماى پرتگاهها بودند .
2 صفات ياد آوران ( اهل ذكر )
همانا مردمى هستند كه ذكر خدا را به جاى دنيا برگزيدند ، كه هيچ تجارتى يا خريد و فروشى ، آنها را از ياد خدا باز نمىدارد . با ياد خدا روزگار مىگذرانند ، و غافلان را با هشدارهاى خود ، از كيفرهاى الهى مىترسانند به عدالت فرمان مىدهند ، و خود عدالت گسترند ، از بدىها نهى مىكنند و خود از آنها پرهيز دارند .
با اينكه در دنيا زندگى مىكنند گويا آن را رها كرده به آخرت پيوستهاند ، سراى ديگر را مشاهده كرده ، گويا از مسائل پنهان برزخيان و مدت طولانى اقامتشان آگاهى دارند ، و گويا قيامت وعدههاى خود را براى آنان تحقّق بخشيده است ، آنان پردهها را براى مردم دنيا برداشتهاند ، مىبينند آنچه را كه مردم نمىنگرند ، و مىشنوند آنچه را كه مردم نمىشنوند .
اگر اهل ذكر را در انديشه خود آورى و مقامات ستوده آنان و مجالس آشكارشان را بنگرى ، مىبينى كه آنان نامههاى اعمال خود را گشوده ، و براى حسابرسى آمادهاند ، كه همه را جبران كنند ، و در انديشهاند ، در كدام يك از اعمال كوچك و بزرگى كه به آنان فرمان داده شده ، كوتاهى كردهاند ، يا چه اعمالى كه از آن نهى شده بودند مرتكب گرديدهاند ، بار سنگين گناهان خويش را بر دوش نهاده ، و در برداشتن آن ناتوان شدند ، گريه در گلويشان شكسته ، و با ناله و فرياد مىگريند و با يكديگر گفتگو دارند ، در پيشگاه پروردگار خويش به پشيمانى اعتراف دارند .
آنان نشانههاى هدايت ، و چراغهاى روشنگر تاريكىها مىباشند ، فرشتگان آنان را در ميان گرفته ، و آرامش بر آنها مىبارند ، درهاى آسمان به رويشان گشوده ، و مقام ارزشمندى براى آنان آماده كردهاند ، مقامى كه خداوند با نظر رحمت به آن مىنگرد ، و از تلاش آنها خشنود ، و منزلت آنها را مىستايد ، دست به دعا برداشته ، و آمرزش الهى مىطلبند . در گرو نيازمندى فضل خدا ،