و من نمىتوانم شما را به راهى كه دوست نداريد اجبار كنم .
ترجمه خطبه 209
( پس از جنگ بصره بر علاء بن زياد وارد شد كه از ياران امام بود . وقتى خانهء بسيار مجلّل و وسيع او را ديد ، فرمود )
1 روش استفاده از دنيا
با اين خانهء وسيع در دنيا چه مىكنى ؟ در حالى كه در آخرت به آن نيازمندترى . آرى اگر بخواهى مىتوانى با همين خانه به آخرت برسى ! در اين خانه وسيع مهمانان را پذيرايى كنى ، به خويشاوندان با نيكوكارى بپيوندى ، و حقوقى كه بر گردن تو است به صاحبان حق برسانى ، پس آنگاه تو با همين خانه وسيع به آخرت نيز مىتوانى پرداخت .
( علاء گفت : از برادرم عاصم بن زياد به شما شكايت مىكنم . فرمود چه شد او را ؟ گفت عبايى پوشيده و از دنيا كناره گرفته است : امام عليه السّلام فرمود او را بياوريد ، وقتى آمد به او فرمود : )
2 برخورد با تفكّر ترك دنيا
اى دشمنك جان خويش ! شيطان سرگردانت كرده ، آيا تو به زن و فرزندانت رحم نمىكنى ؟
تو مىپندارى كه خداوند نعمتهاى پاكيزهاش را حلال كرده ، امّا دوست ندارد تو از آنها استفاده كنى ؟ تو در برابر خدا كوچكتر از آنى كه اين گونه با تو رفتار كند .
( عاصم گفت ، اى امير مؤمنان ، پس چرا تو با اين لباس خشن ، و آن غذاى ناگوار به سر مىبرى ؟ امام فرمود ) واى بر تو ! من همانند تو نيستم ، خداوند بر پيشوايان حق واجب كرده كه خود را با مردم ناتوان همسو كنند ، تا فقر و ندارى ، تنگدست را به هيجان نياورد ، و به طغيان نكشاند .
ترجمه خطبه 210
( شخصى از احاديث بدعت آور ، و گوناگونى كه در ميان مردم رواج داشت پرسيد امام فرمود )
1 اقسام احاديث رواج يافته
احاديثى كه در دسترس مردم قرار دارد ، هم حق است هم باطل ، هم راست هم دروغ ، هم ناسخ هم منسوخ ، « 1 » هم عام هم خاص ، « 2 » هم محكم هم متشابه ، « 3 » هم احاديثى كه بدرستى ضبط گرديده و هم احاديثى كه با ظن و گمان روايت شده .
در روزگار پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آنقدر دروغ به آن حضرت نسبت داده شد كه ايستاد و خطابه ايراد كرد و فرمود :
« هر كس از روى عمد به من دروغ نسبت دهد جايگاه او پر از آتش است »
هامش
( 1 ) ناسخ آيهاى است كه حكم آيهء ديگر را باطل كرده و آن را منسوخ ( باطل شده ) نامند .
( 2 ) عام ، لفظ فراگير ، و خاص ، لفظى كه شامل چيز خاصّ يا فرد خاصّى مىشود .
( 3 ) محكم ، آيهاى را گويند كه حكم آن استوار و بر همه روشن است ، امّا متشابه ، آيهاى است كه ممكن است چند معنا داشته باشد و معناى واقعى آن روشن نيست .