ساكنان دنيا در حال كوچ كردن ، و اقامت گزيدگانش به جدايى محكومند . مردم را چونان كشتى طوفان زده در دل درياها مىلرزاند ، برخى از آنان در دل آب مرده ، و برخى ديگر بر روى امواج جان سالم به در برده ، و بادها با وزيدن آنها را به اين سو و آن سو مىكشاند ، و هر جا كه خواهد مىبرد . پس آن را كه در آب مىميرد نمىتوان گرفت ، و آن كه رها شده نيز به سوى مرگ مىرود .
اى بندگان خدا ، هم اكنون عمل كنيد ، كه زبانها آزاد ، و بدنها سالم ، و اعضاء و جوارح آمادهاند ، و راه بازگشت فراهم ، و فرصت زياد است ، پيش از آن كه وقت از دست برود ، و مرگ فرا رسد ، پس فرارسيدن مرگ را حتمى بشماريد ، و در انتظار آمدنش به سر نبريد .
ترجمه خطبه 197
( اين سخنرانى در شهر كوفه در دوران زمامدارى آن حضرت ايراد شد )
1 فضائل امير المؤمنين عليه السّلام
اصحاب و ياران حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه حافظان اسرار او مىباشند ، مىدانند كه من حتى براى يك لحظه هم مخالف فرمان خدا و رسول او نبودم ، بلكه با جان خود پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را يارى كردم . در جاهايى كه شجاعان قدمهايشان مىلرزيد ، و فرار مىكردند ، آن دليرى و مردانگى را خدا به من عطا فرمود .
2 در سوگ پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم
رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در حالى كه سرش بر روى سينهام بود قبض روح گرديد ، و جان او در كف من روان شد آن را بر چهرهء خويش كشيدم . متصدّى غسل پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم من بودم ، و فرشتگان مرا يارى مىكردند ، گويا در و ديوار خانه فرياد مىزد . گروهى از فرشتگان فرود مىآمدند و گروهى ديگر به آسمان پرواز مىكردند . گوش من از صداى آهسته آنان كه بر آن حضرت نماز مىخواندند ، پر بود ، تا آنگاه كه او را در حجرهاش دفن كرديم . چه كسى با آن حضرت در زندگى و لحظات مرگ از من سزاوارتر است ؟
پس مردم ! با دل بينا حركت كنيد ، و نيّت خويش را در جهاد با دشمن راست بداريد . سوگند به خدايى كه جز او خدايى نيست ، من بر جادّه حق مىروم ، و دشمنان من بر پرتگاه باطلند ، مىگويم آنچه را مىشنويد ، و براى خود و شما از خدا طلب آمرزش دارم .