2 خداشناسى
و بدانيد اى بندگان خدا ! كه خداوند شما را بيهوده نيافريد ، و بى سرپرست رها نكرد . از ميزان نعمتش بر شما آگاه ، و اندازهء نيكىهاى خود بر شما را مىداند .
از خدا درخواست پيروزى و رستگارى كنيد ، از او بخواهيد و عطاى او را درخواست كنيد ، كه ميان او و شما پرده و مانعى نيست ، و درى به روى شما بسته نمىگردد .
خدا در همه جا ، و در هر لحظه ، و هر زمان ، با انسان و پريان است . عطاى فراوان از دارايى او نمىكاهد ، و بخشيدن در گنج او كاستى نياورد ، و درخواست كنندگان ، سرمايه او را به پايان نرسانند ، و عطا شدگان ، سرمايه او را پايان نمىدهند ، و كسى مانع احسان به ديگرى نخواهد بود ، و آوازى او را از آواز ديگر باز ندارد ، و بخشش او مانع گرفتن نعمت ديگرى نيست ، و خشم گرفتن او مانع رحمت نمىباشد ، و رحمتش او را از عذاب غافل نمىسازد ، پنهان بودنش مانع آشكار بودنش نيست ، و آشكار شدنش او را از پنهان ماندن باز نمىدارد .
نزديك و دور است ، بلند مرتبه و نزديك است ، آشكار پنهان ، و پنهان آشكار است ، جزا دهندهء همگان است و خود جزا داده نمىشود . پديدهها را با فكر و انديشه نيافريده ، و از آنان براى خستگى و زحمات كمكى نخواسته است .
3 ياد آخرت
اى بندگان خدا ! شما را به پرهيزكارى سفارش مىكنم ، كه عامل كنترل و مايه استوارى شماست ، پس به رشتههاى تقوا چنگ زنيد ، و به حقيقتهاى آن پناه آوريد ، تا شما را به سر منزل آرامش ، و جايگاههاى وسيع ، و پناهگاههاى محكم و منزلگاههاى پر عزّت برساند ، در روزى كه چشمها خيره مىشود ، و همه جا در نظر انسان تاريك ، و گلّههاى شتر و مال و اموال فراوان فراموش مىگردد .
زيرا به هنگام قيامت ( به گونهاى ) در صور اسرافيل مىدمند كه قلبها از كار مىافتد ، زبانها باز مىايستد ، كوههاى بلند و سنگهاى محكم فرو مىريزد ، و قسمتهاى سخت آن نرم چون سرابى مىماند ، كوهستانها با زمين هموار مىگردد چنان كه نه پستى و نه بلندى موجود است ، پس در آن هنگام نه شفاعت كنندهاى است كه شفاعت كند ، و نه دوستى كه نفع رساند ، و نه پوزش خواستن سودى دارد .
ترجمه خطبه 196
هشدار از غفلت زدگى
خداوند هنگامى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را مبعوث فرمود كه نشانهاى از دين الهى بر پا ، و نه چراغ هدايتى روشن ، و نه راه حقّى آشكار بود . اى بندگان خدا ! شما را به ترس از خدا سفارش مىكنم ، و از دنياپرستى شما را مىترسانم ، زيرا دنيا خانهاى ناپايدار و جايگاه سختى و مشكلات است .