و يا از ذلّت و خوارى به عزّت و قدرت راه يابد .
ترجمه خطبه 187
( اين سخنرانى پس از جنگ نهروان در سال 38 هجرى در كوفه ايراد شد )
1 خبر از حوادث آينده
آگاه باشيد ! آنان كه پدر و مادرم فدايشان باد ، از كسانى هستند كه در آسمانها معروف ، و در زمين گمنامند . هان اى مردم ! در آينده پشت كردن روزگار خوش ، و قطع شدن پيوندها ، و روى كار آمدن خردسالان را انتظار كشيد ، و اين روزگارى است كه ضربات شمشير بر مؤمن آسان تر از يافتن مال حلال است ، روزگارى كه پاداش گيرنده از دهنده بيشتر است . و آن روزگارى كه بى نوشيدن شراب مست مىشويد ، با فراوانى نعمتها ، بدون اجبار سوگند مىخوريد ، و نه از روى ناچارى دروغ مىگوييد . و آن روزگارى است كه بلاها شما را مىگزد ، چونان گزيدن و زخم كردن دوش شتران از پالان ! آه ! آن رنج و اندوه چقدر طولانى ، و اميد گشايش چقدر دور است !
2 ضرورت اطاعت از رهبرى
اى مردم ! مهار بار سنگين گناهان را رها كنيد ، و امام خود را تنها مگذاريد ، كه در آينده خود را سرزنش مىكنيد . خود را در آتش فتنهاى كه پيشاپيش افروختهايد نيفكنيد ، راه خود گيريد ، و از راهى كه به سوى فتنهها كشانده مىشود دورى كنيد . به جانم سوگند كه مؤمن در شعلهء آن فتنهها نابود شود . امّا مدّعيان دروغين اسلام در امان خواهند بود . همانا من در ميان شما چونان چراغ درخشنده در تاريكى هستم ، كه هر كس به آن روى مىآورد از نورش بهرمند مىگردد . اى مردم سخنان مرا بشنويد ، و به خوبى حفظ كنيد ، گوش دل خود را باز كنيد تا گفتههاى مرا بفهميد .
ترجمه خطبه 188
1 سفارش به پرهيزكارى
اى مردم ، شما را به پرهيزگارى ، و شكر فراوان در برابر نعمتها ، و عطاهاى الهى ، و احسانى كه به شما رسيده سفارش مىكنم ، چه نعمتهايى كه به شما اختصاص داده ، و رحمتهايى كه براى شما فراهم فرمود . شما عيبهاى خود را آشكار كرديد و او پوشاند ، خود را در معرض كيفر او قرار داديد و او به شما مهلت داد .