پروردگارم داده است استوارم . به خدا سوگند ، طلحة بن عبيد الله ، براى خونخواهى عثمان شورش نكرد ، جز اينكه مىترسيد خون عثمان از او مطالبه شود ، زيرا او خود متّهم به قتل عثمان است ، كه در ميان مردم از او حريصتر بر قتل عثمان يافت نمىشد . « 1 » براى اينكه مردم را دچار شك و ترديد كند ، دست به اين گونه ادّعاهاى دروغين زد . سوگند به خدا ، لازم بود طلحه ، نسبت به عثمان يكى از سه راه حل را انجام مىداد كه نداد : اگر پسر عفّان ستمكار بود چنان كه طلحه مىانديشيد ، سزاوار بود با قاتلان عثمان همكارى مىكرد ، و از ياران عثمان دورى مىگزيد ، يا اگر عثمان مظلوم بود مىبايست از كشته شدن او جلوگيرى مىكرد و نسبت به كارهاى عثمان عذرهاى موجّه و عموم پسندى را طرح مىكرد ( تا خشم مردم فرو نشيند ) و اگر نسبت به امور عثمان شك و ترديد داشت خوب بود كه از مردم خشمگين كناره مىگرفت و به انزوا پناه برده و مردم را با عثمان وا مىگذاشت . امّا او هيچ كدام از سه راه حل را انجام نداد ، و به كارى دست زد كه دليل روشنى براى انجام آن نداشت ، و عذرهايى آورد كه مردم پسند نيست .
ترجمه خطبه 175
( برخى از شارحان نوشتهاند اين خطبه را هنگامى كه به ستون مسجد مدينه تكيه داده بود ايراد فرمود )
1 نكوهش غافلان
اى بى خبرانى كه آنى مورد غفلت نيستيد ، و اى ترك كنندگان فرامين الهى كه از تمامى كارهايتان بازخواست مىشويد ! شما را چه شده است كه از خداى خود روى گردان و به غير او گرايش داريد ؟ چونان چار پايانى كه چوپان آنها را در بيابانى و با خيز ، و آبهايى بيمارىزا رها كرده است . گوسفندان پروار را مىمانيد كه براى كارد قصّاب آمادهاند ولى خودشان نمىدانند ! چه آن كه هر گاه به گوسفندان با مقدارى علف نيكى كنند يك روز خود را يك عمر پندارند ، و زندگى را در سير شدن شكمها مىنگرند .
2 علوم بى پايان امام عليه السّلام
سوگند به خدا ، اگر بخواهم مىتوانم هر كدام شما را از آغاز و پايان كارش ، و از تمام شئون زندگى ، آگاه سازم ، امّا از آن مىترسم كه با اين گونه خبرها نسبت به رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كافر شويد ، آگاه باشيد كه من اين اسرار گرانبها را به ياران راز دار و مورد اطمينان خود مىسپارم .
سوگند به خدايى كه محمّد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را به حق برانگيخت ، و او را برگزيد ، جز به راستى سخن نگويم . پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله و سلّم همهء اطلاعات را به من سپرده است ، و از محل هلاكت آن كس كه هلاك مىشود ، و جاى نجات كسى كه نجات مىيابد ، و پايان اين حكومت ، همه را به من خبر داده و مرا آگاهانده است . هيچ حادثهاى بر من نگذشت جز آن كه در گوشم نجوا كرد ، و مرا مطّلع ساخت .
3 ويژگىهاى امام على عليه السّلام عليه السّلام
هامش
( 1 ) طلحه تا سه روز نگذاشت جنازهء عثمان را دفن كنند ، افرادى را مأمور كرد تا با سنگ باران كردن خانوادهء عثمان مانع دفن او شوند ، كه سر انجام با دخالت امام او را دفن كردند . و در كشتن او از همهء مهاجمان حريصتر بود ، همه اين حقيقت را مىدانستند كه مروان بن حكم در جنگ جمل او را با تيرى هدف قرار داد و كشت و بارها مىگفت من انتقام عثمان را گرفتم . « تاريخ طبرى »