اى مردم ! سوگند به خدا من شما را به هيچ طاعتى وادار نمىكنم مگر آن كه پيش از آن خود ، عمل كردهام ، و از معصيتى شما را باز نمىدارم جز آن كه پيش از آن ، ترك گفتهام .
ترجمه خطبه 176
( اين سخنرانى را امام در روزهاى نخست خلافت خود در سال 35 هجرى در مدينه ايراد فرمود )
1 ضرورت اطاعت از دستورات الهى
مردم ! از آنچه خداوند بيان داشته بهره گيريد ، و از پند و اندرزهاى خدا پند پذيريد ، و نصيحتهاى او را قبول كنيد ، زيرا خداوند با دليلهاى روشن ، راه عذر را به روى شما بسته ، و حجّت را بر شما تمام كرده است . و اعمالى كه دوست دارد بيان فرموده ، و از آنچه كراهت دارد معرّفى كرد ، تا از خوبىها پيروى و از بدىهاى دورى گزينيد ، همانا رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم همواره مىفرمود : « گرداگرد بهشت را دشوارىها ( مكاره ) و گرداگرد آتش جهنّم را هوسها و شهوات گرفته است » آگاه باشيد ! چيزى از طاعت خدا نيست جز آن كه با كراهت انجام مىگيرد ، و چيزى از معصيت خدا نيست جز اينكه با ميل و رغبت عمل مىشود .
پس رحمت خداوند بر كسى كه شهوات خود را مغلوب و هواى نفس را سركوب كند ، زيرا كار مشكل ، باز داشتن نفس از شهوت بوده كه پيوسته خواهان نافرمانى و معصيت است .
بندگان خدا ! بدانيد كه انسان با ايمان ، شب را به روز ، و روز را به شب نمىرساند جز آن كه نفس خويش را متّهم مىداند ، همواره نفس را سرزنش مىكند ، و گناه كارش مىشمارد .
پس در دنيا چونان پيشينيان صالح خود باشيد ، كه در پيش روى شما در گذشتند و همانند مسافران ، خيمهء خويش را از جا در آوردند و به راه خود رفتند .
2 ويژگىهاى قرآن
آگاه باشيد ! همانا اين قرآن پند دهندهاى است كه نمىفريبد ، و هدايت كنندهاى است كه گمراه نمىسازد ، و سخنگويى است كه هرگز دروغ نمىگويد . كسى با قرآن همنشين نشد مگر آن كه بر او افزود يا از او كاست ، در هدايت او افزود و از كور دلى و گمراهىاش كاست .
آگاه باشيد كسى با داشتن قرآن ، نيازى ندارد و بدون قرآن بى نياز نخواهد بود .
پس درمان خود را از قرآن بخواهيد ، و در سختىها از قرآن يارى بطلبيد ، كه در قرآن درمان بزرگترين بيمارىها يعنى كفر و نفاق و سركشى و گمراهى است ، پس به وسيله قرآن خواستههاى خود را از خدا بخواهيد ، و با دوستى قرآن به خدا روى آوريد ، و به وسيله قرآن از خلق خدا چيزى نخواهيد ، زيرا وسيلهاى براى تقرّب بندگان به خدا ، بهتر از قرآن وجود ندارد .