بندگان خدا ! خيرى را كه خدا وعده داد رها كردنى نمىباشد ، و شرّى را كه از آن نهى فرمود دوست داشتنى نيست ! بندگان خدا ! از روزى بترسيد كه اعمال و رفتار انسان وارسى مىشود ، روزى كه پر از تشويش و اضطراب است و كودكان در آن روز پير مىگردند ! اى بندگان خدا ! بدانيد كه از شما نگاهبانانى بر شما گماشتهاند ، و ديدبانهايى از پيكرتان برگزيده و حافظان راستگويى كه اعمال شما را حفظ مىكنند و شمارهء نفسهاى شما را مىشمارند ، نه تاريكى شب شما را از آنان مىپوشاند ، و نه درى محكم شما را از آنها پنهان مىسازد .
3 ياد تنهايى قبر
فردا به امروز نزديك است ، و امروز با آنچه در آن است مىگذرد ، و فردا مىآيد و بدان مىرسد ، گويى هر يك از شما در دل زمين به خانهء مخصوص خود رسيده و در گودالى كه كندهاند آرميدهايد ، وه ! كه چه خانه تنهايى ؟
و چه منزل وحشتناكى ؟ و چه سيه چال غربتى ؟ گويى هم اكنون بر صور اسرافيل دميدند ، و قيامت فرارسيده ، و براى قضاوت و حسابرسى قيامت بيرون شدهايد ، پندارهاى باطل دور گرديده ، بهانهها از ميان برخاسته ، و حقيقتها براى شما آشكار شده و شما را به آنجا كه لازم بود كشاندهاند ، پس از عبرتها پند گيريد ، و از دگرگونى روزگار عبرت پذيريد ، و از هشدار دهندگان بهرمند گرديد .
ترجمه خطبه 158
( برخى از شارحان گفتند كه اين خطبه در شهر كوفه ايراد شد )
1 ارزش پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و قرآن
خداوند پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را هنگامى فرستاد كه پيامبران حضور نداشتند ، و امّتها در خواب غفلت بودند ، و رشتههاى دوستى و انسانيّت از هم گسسته بود . پس پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به ميان خلق آمد در حالى كه كتابهاى پيامبران پيشين را تصديق كرد ، و با « نورى » هدايتگر انسانها شد كه همه بايد از آن اطاعت نمايند ، و آن ، نور قرآن كريم است . از قرآن بخواهيد تا سخن گويد ، كه هرگز سخن نمىگويد ، امّا من شما را از معارف آن خبر مىدهم ، بدانيد كه در قرآن علم آينده ، و حديث روزگاران گذشته است ، شفا دهندهء دردهاى شما ، و سامان دهندهء امور فردى و اجتماعى شما است .
2 خبر از آيندهء دردناك بنى اميّه
پس از تسلّط فرزندان اميّه ، خانهاى در شهر يا خيمهاى در بيابان باقى نمىماند جز آن كه ستمگران بنى اميّه ، اندوه و غم را بدانجا مىكشانند ، و بلا و كينه توزى را در همه جا مطرح مىكنند .
پس در آن روز براى مردم نه عذر خواهى در آسمان و نه ياورى در زمين باقى خواهد ماند ،