پس خفّاش در روز پلكها را بر سياهى ديدهها اندازد ، و شب را چونان چراغى بر مىگزيند ، كه در پرتو تاريكى آن روزى خود را جستجو مىكند ، و سياهى شب ديدههاى او را نمىبندد ، و به خاطر تاريكى زياد ، از حركت و تلاش باز نمىماند .
آنگاه كه خورشيد پرده از رخ بيفكند ، و سپيدهء صبحگاهان بدمد ، و لانه تنگ سوسمارها از روشنى آن روشن گردد ، شب پره ، پلكها را بر هم نهد ، و بر آنچه در تاريكى شب به دست آورده قناعت كند .
پاك و منزّه است خدايى كه شب را براى خفّاشان چونان روز روشن و مايهء به دست آوردن روزى قرار داد ، و روز را چونان شب تار مايهء آرامش و استراحت آنها انتخاب فرمود ، و بالهايى از گوشت براى پرواز ، آنها آفريد ، تا به هنگام نياز به پرواز ، از آن استفاده كنند ، اين بالها ، چونان لالههاى گوشند « 1 » بىپر و رگهاى اصلى ، اما جاى رگها و نشانههاى آن را به خوبى مشاهده خواهى كرد . براى شب پرهها دو بال قرار داد ، نه آنقدر نازك كه در هم بشكند ، و نه چندان محكم كه سنگينى كند ، پرواز مىكنند در حالى كه فرزندانشان به آنها چسبيده و به مادر پناه بردهاند ، اگر فرود آيند با مادر فرود مىآيند ، و اگر بالا روند با مادر اوج مىگيرند ، از مادرانشان جدا نمىشوند تا آن هنگام كه اندام جوجه نيرومند و بالها قدرت پرواز كردن پيدا كند ، و بداند كه راه زندگى كردن كدام است ؟ و مصالح خويش را بشناسد پس پاك و منزّه است پديد آورندهء هر چيزى كه بدون هيچ الگويى باقى مانده از ديگرى ، همه چيز را آفريد .
ترجمه خطبه 156
( براى مردم بصره پس از پيروزى در جنگ جمل در سال 36 هجرى ايراد فرمود )
1 ضرورت اطاعت از رهبرى ( و نكوهش از نافرمانى عايشه )
مردم بصره ! در پيدايش فتنهها هر كس كه مىتواند خود را به اطاعت پروردگار عزيز و برتر ، مشغول دارد چنان كند ، اگر از من پيروى كنيد ، به خواست خدا شما را به راه بهشت خواهم برد ، هر چند سخت و دشوار و پر از تلخىها باشد . اما عائشه ، پس افكار و خيالات زنانه بر او چيره شد ، و كينهها در سينهاش چون كورهء آهنگرى شعلهور گرديد ، اگر از او مىخواستند آنچه را كه بر ضد من انجام داد نسبت به ديگرى روا دارد سرباز مىزد ، به هر حال احترام نخست او برقرار است و حسابرسى اعمال او با خداى بزرگ است .
2 ره آورد ايمان
ايمان روشنترين راهها و نورانىترين چراغهاست ، با ايمان مىتوان به اعمال صالح راه برد ، و با
هامش
( 1 ) خفّاش در پروازها و شكار كردنها از چشم خود استفاده نمىكند بلكه به وسيلهء فرستادن امواج و دريافت آن ، موانع را تشخيص مىدهد درست مانند يك دستگاه رادار عمل مىكند كه امواج « ما وراى صوت » را بوسيلهء يك فرستندهء قوى به فضا مىفرستد ، امواج همه جا به پيش مىرود ، وقتى به مانعى برخورد ، منعكس مىگردد به اين ترتيب وجود هواپيماى دشمن را تشخيص مىدهند ، خفّاش در حال پرواز در هر ثانيه 30 الى 60 بار امواج ما وراى صوت از خود بيرون فرستاده كه پس از بازگشت امواج ، راهها ، موانع و غذا را به خوبى تشخيص مىدهد .