كجايند عقلهاى روشنى خواه از چراغ هدايت ؟ و كجايند چشمهاى دوخته شده بر نشانههاى پرهيزكارى ؟ كجايند دلهاى به خدا پيش كش شده و در اطاعت خدا پيمان بسته ؟ افسوس كه دنياپرستان بر متاع پست دنيا هجوم آوردند ، و براى به دست آوردن حرام يورش آورده يكديگر را پس زدند ، نشانهء بهشت و جهنّم براى آنان بر افراشته ، اما از بهشت روى گردان و با كردار زشت خود به طرف آتش روى آوردند ، پروردگارشان آنان را فراخواند امّا پشت كرده ، فرار كردند ، و شيطان آنان را دعوت كرد ، پذيرفته به سوى او شتابان حركت كردند .
ترجمه خطبه 145
1 دنيا شناسى
اى مردم ! شما در اين دنيا هدف تيرهاى مرگ هستيد ، كه در هر جرعهاى ، اندوهى گلوگير ، و در هر لقمهاى استخوان شكستهاى قرار دارد ، در دنيا به نعمتى نمىرسيد جز با از دست دادن نعمتى ديگر ، و روزى از عمر سالخوردهاى نمىگذرد مگر به ويرانى يك روز از مهلتى كه دارد ، و بر خوردنى او چيزى افزوده نمىشود مگر به نابود شدن روزى تعيين شده ، و اثرى از او زنده نمىشود مگر به نابودى اثر ديگر ، و چيزى براى او تازه و نو نمىشود مگر به كهنه شدن چيز ديگر ، و چيز جديدى از او نمىرويد مگر به درو شدن چيزى ديگر ، ريشههايى رفتند كه ما شاخههاى آن مىباشيم ، چگونه شاخهها بدون ريشهها برقرار مىمانند ؟
2 نكوهش از بدعتها
هيچ بدعتى در دين ايجاد نمىشود مگر آن كه سنّتى ترك گردد ، پس از بدعتها بپرهيزيد ، و با راه راست و جادّهء آشكار حق باشيد ، نيكوترين كارها سنّتى است كه ساليانى بر آن گذشته و درستى آن ثابت شده باشد ، و بدترين كارها آنچه كه تازه پيدا شده و آينده آن روشن نيست .
ترجمه خطبه 146
( عمر با امير المؤمنين على عليه السّلام مشورت كرد كه آيا در جنگ ايران شركت كند ؟ پاسخ داد ) « 1 »
1 علل پيروزى اسلام و مسلمين
پيروزى و شكست اسلام ، به فراوانى و كمى طرفداران آن نبود ، « 2 » اسلام دين خداست كه آن را پيروز ساخت ، و سپاه اوست كه آن را آماده و يارى فرمود ، و رسيد تا آنجا كه بايد برسد ، در هر جا كه لازم بود طلوع كرد ، و ما بر وعدهء پروردگار خود اميدواريم كه او به وعدهء خود وفا مىكند ، و سپاه خود را يارى خواهد كرد .
هامش
( 1 ) جنگ « قادسيه » در سال 16 هجرى بين اعراب به فرماندهى سعد وقّاص ، و ايران در پادشاهى يزدگرد ، و فرماندهى رستم ، در اطراف مدائن رخ داد ، فرماندهان ايران 30 هزار سرباز از أهالى فارس را با زنجير به هم بسته بودند كه فرار نكنند ، روز اوّل جنگ با 33 فيل حمله كردند كه خرطوم آنها را مسلمانان بريدند و فيلها فرار كردند ، كه 500 نفر كشته شدند ، روز سوّم طوفان سختى در گرفت و جنگ ادامه داشت كه مسلمانان به خيمهء فرماندهى سپاه ايران ، رستم رسيدند و هلال بن علقمه او را كشت و تزلزل در سپاه ايران افتاد و 30000 نفر كشته داده و فرار كردند كه بزرگترين غنائم جنگى نصيب مسلمانان شد ، و دولت ساسانى فرو پاشيد ، و قادسيّه شهر كوچكى بود كه در جنوب عراق 31 كيلو مترى كوفه قرار داشت . « شرح ابن ابى الحديد ج 9 ص 96 - 102 »
( 2 ) در جنگ قادسيه ، تعداد لشكريان يزدگرد ، 120 هزار نفر و تعداد مسلمانان سى و چند هزار نفر بود كه با يارى خدا پيروز شدند .