2 صفات خدا در قرآن
اى پرسش كننده ، درست بنگر ، آنچه را كه قرآن از صفات خدا بيان مىدارد ، به آن اعتماد كن ، و از نور هدايتش بهره گير ، و آنچه را كه شيطان تو را به دانستن آن وامىدارد ، و كتاب خدا آن را بر تو واجب نكرده ، و در سنّت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و امامان هدايتگر عليه السّلام نيامده ، رها كن و علم آن را به خدا واگذار ، كه اين نهايت حقّ پروردگار بر تو است . بدان ، آنها كه در علم دين استوارند ، خدا آنها را از فرو رفتن در آنچه كه بر آنها پوشيده است و تفسير آن را نمىدانند ، و از فرو رفتن در اسرار نهان بى نياز ساخته است ، و آنان را از اين رو كه به عجز و ناتوانى خود در برابر غيب و آنچه كه تفسير آن را نمىدانند اعتراف مىكنند ، ستايش فرمود ، و ترك ژرف نگرى آنان در آنچه كه خدا بر آنان واجب نساخته را راسخ بودن در علم شناسانده است .
پس به همين مقدار بسنده كن ! و خدا را با ميزان عقل خود ارزيابى مكن ، تا از تباه شدگان نباشى . « 1 » اوست خداى توانايى كه اگر وهم و خيال انسانها بخواهد براى درك اندازه قدرتش تلاش كند ، و افكار بلند و دور از وسوسههاى دانشمندان ، بخواهد ژرفاى غيب ملكوتش را در نوردد ، و قلبهاى سراسر عشق مشتاقان ، براى درك كيفيّت صفات او كوشش نمايد ، و عقلها با تلاش وصف ناپذير از راههاى بسيار ظريف و باريك بخواهند ذات او را درك كنند ، دست قدرت بر سينهء همه نواخته بازگرداند ، در حالى كه در تاريكىهاى غيب براى رهايى خود به خداى سبحان پناه مىبرند و با نا اميدى و اعتراف به عجز از معرفت ذات خدا ، باز مىگردند ، كه با فكر و عقل نارساى بشرى نمىتوان او را درك كرد ، و اندازهء جلال و عزّت او در قلب انديشمندان راه نمىيابد . خدايى كه پديدهها را از هيچ آفريد ، نمونهاى در آفرينش نداشت تا از آن استفاده كند ، و يا نقشهاى از آفرينندهاى پيش از خود ، كه از آن در آفريدن موجودات بهره گيرد ، و نمونههاى فراوان از ملكوت قدرت خويش ، و شگفتىهاى آثار رحمت خود ، كه همه با زبان گويا به وجود پروردگار گواهى مىدهند را به ما نشان داده كه بى اختيار ما را به شناخت پروردگار مىخوانند .
در آنچه آفريده آثار صنعت و نشانههاى حكمت او پديدار است ، كه هر يك از پديدهها حجّت و برهانى بر وجود او مىباشند ، گرچه برخى مخلوقات ، به ظاهر ساكتاند ، ولى بر تدبير خداوندى گويا ، و نشانههاى روشنى بر قدرت و حكمت اويند ! خداوندا ! گواهى مىدهم ، آن كس كه تو را به اعضاى گوناگون پديدهها و مفاصل به هم پيوسته
هامش
( 1 ) اثبات اين حقيقت كه عقل يكى از ابزارهاى شناخت است و نبايد به آن اصالت داد كه اشاره به نقد راسيوناليسم ( اصالت عقل ) دارد .