اى بندگان خدا عبرت گيريد ، و همواره به ياد زندگانى پدران و برادران خود در جاهليّت باشيد ، كه از اين جهان رفتند و در گرو اعمال خود بوده ، برابر آن محاسبه مىگردند .
به جان خودم سوگند ! پيمانى براى زندگى و مرگ و نجات از مجازات الهى بين شما و آنها بسته نشده است ، و هنوز روزگار زيادى نگذشته ، و از آن روزگارانى كه در پشت پدران خود بوديد زياد دور نيست . « 1 » به خدا سوگند ، پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله و سلّم چيزى به آنها گوشزد نكرد جز آن كه من همان را به شما مىگويم ، شنوايى امروز شما از شنوايى آنها كمتر نيست ، همان چشمها و قلبهايى كه به پدرانتان دادند به شما نيز بخشيدند . به خدا سوگند ، شما پس از آنها مطلبى را نديدهايد كه آنها نمىشناختند ، و شما به چيزى اختصاص داده نشديد كه آنها محروم باشند ، راستى حوادثى به شما روى آورده مانند شترى كه مهار كردنش مشكل است ، و ميان بندش سست و سوارى بر آن دشوار است .
مبادا آنچه كه مردم دنيا را فريفت شما را بفريبد ! كه دنيا [ دامى است مانند ] سايهاى گسترده و كوتاه ، [ كه ] تا سر انجامى روشن و معيّن [ يعنى مرگ آدميان را رها نمىكند . ]
ترجمه خطبه 90
1 خدا شناسى
سپاس خداوندى را ، كه بى آن كه ديده شود شناخته شده ، و بى آنكه انديشهاى به كار گيرد آفريننده است ، خدايى كه هميشه بوده و تا ابد خواهد بود ، آنجا كه نه از آسمان داراى برجهاى زيبا خبرى بود ، و نه از پردههاى فرو افتاده اثرى به چشم مىخورد ، نه شبى تاريك و نه دريايى آرام ، نه كوهى با راههاى گشوده ، نه درّهاى پر پيچ و خم ، نه زمين گسترده ، و نه آفريدههاى پراكنده وجود داشت .
خدا پديد آورندهء پديدهها و وارث همگان است ، خداى آنان و روزى دهنده ايشان است ، آفتاب و ماه به رضايت او مىگردند كه هر تازهاى را كهنه ، و هر دورى را نزديك مىگردانند ، خدا ، روزى مخلوقات را تقسيم كرد ، و كردار و رفتارشان را بر شمرد ، از نفسها كه مىزنند ، و نگاههاى دزديده كه دارند ، و رازهايى كه در سينهها پنهان كردند . و جايگاه پديدهها را در شكم مادران و پشت پدران تا روز تولد و سر آمد زندگى و مرگ ، همه را مىداند .
اوست خدايى كه با همهء وسعتى كه رحمتش دارد ، كيفرش بر دشمنان سخت است و با سختگيرى كه دارد ، رحمتش همهء دوستان را فرا گرفته است ، هر كس كه با او به مبارزه بر خيزد بر او غلبه مىكند ، و هر كس دشمنى ورزد هلاكش مىسازد ، هر كس با او كينه و دشمنى ورزد تيره روزش كند ، و بر دشمنانش پيروز است ، هر كس به او توكّل نمايد او را كفايت كند ، و هر كس از او بخواهد ، مىپردازد ، و هر كس براى خدا به محتاجان قرض دهد وامش را بپردازد ، و هر كه او را سپاس گويد ، پاداش نيكو دهد .
2 اندرزهاى حكيمانه
هامش
( 1 ) يك ربع قرن ( 25 سال ) نگذشته بود كه مردم دگرگون شدند .