كسى بوده كه هم به جنگ با دشمنان و هم تشويق و ترغيب مؤمنين به جنگ ، مأمور شده است ( پس پيامبر خدا اوّلين كسى است كه مكلّف و مأمور به جنگ شده ، و از طريق ترغيب مؤمنين به جنگ ، مجرى و فرمانده جنگ بوده است . )
2 - ( أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ إِذَا فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللَّهِ أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةً وَقَالُوا رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتَالَ لَوْلا أَخَّرْتَنَا إِلَى أَجَلٍ قَرِيبٍ قُلْ مَتَاعُ الدُّنْيَا قَلِيلٌ وَالآخِرَةُ خَيْرٌ لِمَنِ اتَّقَى وَلَا تُظْلَمُونَ فَتِيلًا ) « 1 » .
« آيا نديدى كسانى را كه به آنها گفته شد : دست از جهاد برداريد و نماز را برپا كنيد و زكات بپردازيد ( امّا آنها از اين دستور ناراحت بودند ) ولى هنگاميكه فرمان جهاد داده شد جمعى از آنان ، از مردم مىترسيدند ، همانگونه كه از خدا مىترسند بلكه ، بيشتر و گفتند : پروردگارا ! چرا جهاد را بر ما مقرّر داشتى ؟ چرا اين فرمان را تا زمان نزديكى به تأخير نينداختى ؟ به آنها بگو : سرمايهء زندگى دنيا ناچيز است ، و سراى آخرت براى كسى كه پرهيزكار باشد بهتر است و به اندازهء رشتهء شكاف هستهء خرمائى به شما ستم نخواهد شد . »
از اين آيه استفاده مىشود كسانى كه قبل از صادر شدن فرمان جنگ ، مبادرت به جنگ مىكنند ، ممكن است در هنگام شروع جنگ ، از كسانى باشند كه از جنگ مىترسند و از آن فرار مىكنند .
3 - ( يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قَاتِلُوا الَّذِينَ يَلُونَكُم مِنَ الْكُفَّارِ وَلْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةً وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ ) « 2 » .
هامش
( 1 ) - سورهء نساء ، آيهء 77 .
( 2 ) - سورهء توبه ، آيهء 123 .