كنار واجب ، انجام نمىشود و قسم چهارم سنّت است . امّا دو قسم واجب عبارتنداز : مبارزه با نفس در برابر گناهان و معصيت خداوند ، و پيكار با كفّارى كه به شما نزديك هستند . امّا جهادى كه سنّت است ولى جز با واجب برپا نمىشود ، اين است كه جهاد با دشمن بر همهء امّت واجب است و اگر همگى ترك كنند ، عذاب الهى دامنگير همهء آنان مىشود ، امّا در همين مورد براى امام سنّت است كه همراه امّت به ميدان جنگ برود و با دشمن نبرد كند . امّا جهاد سنّت ، هر سنّتى ( كار نيكى ) است كه انسان آن را برپا دارد و در راه احيا و برپاداشتن آن مجاهدت نمايد ، زيرا كار و كوشش دراين راه از بهترين اعمال و موجب احياى سنّت است . پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله فرمود : كسى كه سنّت حسنهاى را ايجاد و برپا دارد ، براى اوست پاداش آن سنّت و پاداش همهء كسانى كه بدان عمل مىكنند بدون اينكه از پاداش خود آنان ، چيزى كم شود . »
تفصيل احكام :
1 - جهاد يك فريضهء ايمانى و دينى است كه در جنگهاى زير تجلّى مىيابد :
الف - هنگاميكه انسان به خداى يگانه ايمان مىآورد و در راه او آزار مىبيند و از كشور و سرزمينش اخراج مىگردد وا واره مىشود و بعداز مهاجرت ، مىخواهد به كشورش برگردد ، دراين جا خداوند به اواجازه مىدهد كه در راه او به نبرد برخيزد .
خداوند متعال فرموده است :
( أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّهَ عَلَى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ ) « 1 » .
« به كسانى كه جنگ بر آنان تحميل گرديده ، اجازه جهاد داده شده است چرا كه مورد ستم قرار گرفتهاند و خدا بر يارى آنها تواناست . »
هامش
( 1 ) - سورهء حجّ ، آيهء 39 .