و امّا آن پنج كه رسول را فرمود در حقّ قرآن : يكى ابلاغ في قوله : بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ ( 1 ) دوم قراءت في قوله : اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ ( 2 ) سهام تلاوت في قوله :
وَ اتْلُ ما أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنْ كِتابِ رَبِّكَ ( 3 ) چهارم بشارت : لِتُبَشِّرَ بِه الْمُتَّقِينَ ( 4 ) . پنجم انذار : وَتُنْذِرَ بِه قَوْماً لُدًّا ( 5 ) .
قوله : * ( وَما أَدْراكَ ما لَيْلَةُ الْقَدْرِ ) * ، آنگه بر وجه استعظام گفت : تو چه دانى كه شب قدر چه باشد ! آنگه هم او بيان كرد ، گفت : * ( لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ ) * ، شب قدر بهتر است از هزار ماه . مفسّران خلاف كردند كه چرا اين مدّت تعيين كرد . بعضى مفسّران گفتند : رسول - عليه السلام - چهار عابد را نام برد كه هشتاد سال خداى را پرستيدند ، طرفة العينى در او عاصى نشدند : ايّوب [ 159 - پ ] و زكريّا و حزقيل و يوشع . صحابه را از آن عجب آمد . جبريل آمد و اين سورت آورد و باز نمود كه يك ساعت ( 6 ) عبادت تو بهتر است از هزار ماه عبادت ايشان .
أنس مالك گفت : سبب آن بود كه اعمار امّت رسول اللَّه بر او عرض كردند ، او را كم آمد در اعمار امم ( 7 ) گذشته ، خداى تعالى او را اين سورت فرستاد و باز نمود كه : به عمر اندك ايشان بر طاعت اندك ثواب بسيار دهم تا يك شب ايشان به باشد از هزار ماه ديگران .
مجاهد گفت سبب ( 8 ) آن بود كه رسول را گفتند : در بنى اسرايل مردان بودند كه هشتاد سال به روز روزه داشتند و به شب قيام كردند . تمنّا كرد كه در امّت او مانند آن بودى ، خداى تعالى اين سورت فرستاد . بعضى دگر گفتند : در
هامش
( 1 ) . سورهء مائده ( 5 ) آيهء 67 .
( 2 ) . سورهء علق ( 96 ) آيهء 1 .
( 3 ) . سورهء كهف ( 18 ) آيهء 27 .
( 4 ) . سورهء مريم ( 19 ) آيهء 95 .
( 5 ) . سورهء مريم ( 19 ) آيهء 97 .
( 6 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : شب .
( 7 ) . آج : امت .
( 8 ) . آج نزول .