اى تشقى الضّياطرة بالرّماح ، و قال آخر - شعر :
فديت بنفسه نفسي و مالي
و ما آلوك ( 1 ) الَّا ما أطيق
اى فديت بمالي و نفسي نفسه ، و قال آخر - شعر :
انّ سراجا لكريم مفخره
تحلى به العين اذا ما تجهره
اى هو يحلى بالعين ، و وجه اوّل نكوتر است براى آن كه در او عدول نيست از ظاهر .
و مفسّران در عدد « عصبة » خلاف كردند . مجاهد گفت : از پنج تا ده باشد .
قتاده گفت : از ده تا چهل باشند ( 2 ) . ابو صالح گفت : چهل باشند ( 3 ) . عكرمه گفت :
هفتاد بودند . عبد اللَّه عبّاس گفت : از سه تا ده باشند .
خيثمه گفت : در انجيل هست كه كليدهاى گنج قارون بر شست ( 4 ) شتر ( 5 ) نهادندى همه أغرّ محجّل ، هر كليدى بيش از انگشتى نبود ، و هر كليدى را گنجى بود . مجاهد گفت : كليدهاى او از پوست شتر بود ، و گفتند : از آهن بود ، و هر كجا رفتى با خود ببردى . * ( إِذْ قالَ لَه قَوْمُه لا تَفْرَحْ ) * ، چون قوم او او را گفتند بطر مكن كه خداى تعالى خداوندان بطر را دوست ندارد ، و منه قوله : إِنَّه لَفَرِحٌ فَخُورٌ ( 6 ) ، قال الشّاعر - شعر :
و لست بمفراح اذا الدّهر سرّني
و لا جازع من صرفه المتحوّل
و قال آخر - شعر :
و لا ينسينى الحدثان عرضي
و لا ارخي من الفرح الازارا
و « بطر » مرد مغرور باشد به نعمت شكر نا كننده ( 7 ) . بعضى دگر گفتند : * ( لا تَفْرَحْ ) * ، اى لا تفسد ، * ( إِنَّ اللَّه لا يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ ) * ، و قال الشّاعر - شعر :
اذا انت لم تبرح تؤدّي امانة
و تحمل أخرى افرحتك الودايع
اى أفسدتك .
هامش
( 1 ) . همهء نسخه بدلها : و ما الود ، چاپ شعرانى ( 8 / 483 ) : و ما افديه .
( 2 ) . آج ، لب ، آل : باشد ، ديگر نسخه بدلها : ندارد .
( 3 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا : باشد .
( 4 ) . همهء نسخه بدلها : شصت .
( 5 ) . كا : استر .
( 6 ) . سورهء هود ( 11 ) آيهء 10 .
( 7 ) . آج ، لب ، آل : شكر نا كرده ، كا : شكر نكند .