آن قبول نكنند از او . گفتم : يا امير المؤمنين ! و آن چيست ؟ گفت :
الحسنة حبّنا اهل البيت و السّيّئة بغضنا
، حسنه دوستى ماست كه اهل البيتيم ، و سيّئه دشمنى ماست .
قوله : * ( فَلَه خَيْرٌ مِنْها ) * ، او را به از آن باشد ، يعنى به از آن حسنه ، و آن ثواب و نعيم ابد باشد .
عكرمه و ابن جريج گفتند : معنى نه آن است كه به از آن ، براى آن كه به از ايمان و كلمه توحيد هيچ چيز نباشد ، و انّما ( 1 ) تقدير آن است كه : * ( فَلَه خَيْرٌ مِنْها ) * ، اى من تلك الحسنة خير و ثواب ، او را به از آن حسنه خير و ثواب . و خير بر اين قول تفضيل را نباشد ، بل نيكى باشد از نيكيها .
بعضى دگر ( 2 ) گفتند : خير بر تفضيل است ، براى آن كه ايمان فعل بنده است ، و ثواب فعل خداى ، و فعل خداى از فعل بنده به باشد .
بعضى دگر ( 3 ) گفتند : مراد رضاى خداست ، و رضاى خداى به از همه چيز باشد ، لقوله : . . . وَرِضْوانٌ مِنَ اللَّه أَكْبَرُ ( 4 ) .
محمّد بن كعب و عبد الرّحمن بن زيد گفتند : * ( فَلَه خَيْرٌ مِنْها ) * ، يعنى بيش از آن كه يكى را ده بدهند كقوله : مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَه عَشْرُ أَمْثالِها ( 5 ) . . . ، و اين اقوال ( 6 ) كه گفتند ( 7 ) در تأويل « خير منها » ، متعسّف است براى آن ( 8 ) گفتند ( 9 ) كه پنداشتند خللى راه يابد اگر مطلق گويند ، و اين نه چنان است كه ايشان گمان بردند ، براى آن كه خداى گفت : او را به از آن باشد ( 10 ) ، و تكليف كلفت و مشقّت ( 11 ) ، و نعمت و راحت به هر حال به از مشقّت و رنج باشد . و آن كه ( 12 ) قدر استحقاق هر فعلى جز خداى نداند ، چنان كه در خبر آمد كه : بنده را به يك تسبيح چندانى ثواب دهند كه ملك دنيا
هامش
( 3 - 1 ) . كا : اين جا .
( 2 ) . آج ، آل : ديگر .
( 4 ) . سورهء توبه ( 9 ) آيهء 72 .
( 5 ) . سورهء انعام ( 6 ) آيهء 160 .
( 6 ) . كا ضعيف است .
( 9 - 7 ) . آب ، آز : گفتهاند .
( 8 ) . آب ، آج ، لب ، آز ، آل كه .
( 10 ) . كا يعنى ثواب ، و ثواب نفع باشد مستحق با تعظيم و تبجيل ، و اين بنده را به باشد از طاعت كه طاعت تكليف باشد .
( 11 ) . مش است ، كا بود .
( 12 ) . آز ، مش : آنگاه ، كا آنگه .