رسول - عليه السلام - گفت : بس مهمّ نيست ( 1 ) ما را اين جا مقام كردن ، بر خيزيد تا به مدينه شويم و آن جا مقام كنيم كه ايمن باشيم بر خود . و اصحاب رسول - عليه السلام - يك يك و دو دو هجرت مىكردند و به مدينه مىرفتند ، و اوّل كس كه هجرت كرد ابو سلمة بن عبد الاسد المخزومىّ بود ، پس عامر بن ربيعه با عيال خود ليلى بنت ابي حثمه ( 2 ) ، پس عبد اللَّه بن جحش بود .
آنگه گروه گروه اصحاب رسول هجرت مىكردند ، و رسول - عليه السلام - به مكّه مقام كرد تا آنگه كه خداى فرمايد كه تو نيز هجرت كن . چون خداى تعالى فرمود كه تو ( 3 ) نيز هجرت كن ( 4 ) ، بر خاست و با مدينه آمد ، و اهل مدينه به آمدن او شادمانه ( 5 ) شدند متبجّح و متبرّك شدند ، و خداى تعالى به بركت او و بركت مقدم او آن عداوت و دشمنى [ 451 - ر ] از ميان اوس و خزرج برداشت ، چنان كه گفت : * ( وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّه عَلَيْكُمْ ) * يا معشر الانصار ! * ( إِذْ كُنْتُمْ أَعْداءً ) * قبل الاسلام ، * ( فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ ) * بالإسلام ، * ( فَأَصْبَحْتُمْ ) * ، اى صرتم . و مراد نه « صباح » است كه خلاف « مسا » باشد ، مراد صيرورت است ، نظيره : فَأَصْبَحَ مِنَ النَّادِمِينَ ( 6 ) ، فَأَصْبَحَ مِنَ الْخاسِرِينَ ( 7 ) ، فَأَصْبَحَ هَشِيماً ( 8 ) ، أَوْ يُصْبِحَ ( 9 ) ماؤُها غَوْراً ( 10 ) الى امثال ( 11 ) ذلك من الايات . اخوانا في الدّين ، نظيره قوله : إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ ( 12 ) ، و
قوله - عليه السلام : المؤمن اخ ( 13 ) المؤمن .
ابو هريره روايت كند ( 14 ) از رسول - عليه السلام - كه گفت : مسلمان برادر مسلمان است ،
لا يظلمه و لا يسلمه
، بر او ظلم نكند و نگذارد كه كسى بر او ظلم كند .
هامش
( 1 ) . مب ، مر : مصلحت نيست .
( 2 ) . مج ، وز : ليلى بن ابى خيثمه ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : ليلى بنت ابى حيثمه ، با توجه به منابع خبر تصحيح شد .
( 3 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : فرمايد كه توهم .
( 4 ) . آج ، لب ، فق چون خداى گفت .
( 5 ) . لب : شادمان .
( 6 ) . سوره مائده ( 5 ) آيه 31 .
( 7 ) . سوره مائده ( 5 ) آيه 30 .
( 8 ) . سوره كهف ( 18 ) آيه 45 .
( 9 ) . مج ، وز ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : اصبح ، با توجّه به ضبط قرآن مجيد تصحيح شد .
( 10 ) . سوره كهف ( 18 ) آيه 41 .
( 11 ) . وز : مثال .
( 12 ) . سوره حجرات ( 49 ) آيه 10 .
( 13 ) . مج ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : اخو .
( 14 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : كرد .