و قال اخر :
فاعلم و أيقن أنّ ملكك زائل
و اعلم بانّك ما تدين تدان
اى ما تجزى تجزى . و اوّل جزا نباشد ، و اين را مزوّجه ( 1 ) گويند ، و مثله قوله :
فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْه بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ ( 2 ) ، و نظاير اين بسيار است ، و اين طريقت مستقصى تر گفته شود . إن شاء اللَّه .
ابو القاسم بن حبيب گفت ، از ابو عبد اللَّه بن عاد بغدادى شنيدم ( 3 ) كه گفت ، مردى جنيد را پرسيد ( 4 ) : چون است كه خداى تعالى مكر با خود اضافه كرد ، و پسنديد خود را به اين ، و بر ديگران عيب كرد . جنيد گفت : ندانم كه ( 5 ) تو چه مىگويى ، و لكن من از فلان ( 6 ) طنبوره زن شنيدم اين ابيات :
فديتك قد جبلت على هواكا
فنفسي لا تنازعني سواكا
احبّك لا ببعضي بل بكلَّي
و ان لم يبق حبّك لي حراكا
و يقبح من سواك الفعل عندي
و تفعله فيحسن ( 7 ) منك ذاكا
مرد ( 8 ) گفت : يا سبحان اللَّه ! تو را از آيتى ( 9 ) قرآن مىپرسم ، مرا به شعر ( 10 ) طنبوره زن جواب مىدهى ! گفت : من جواب تو دادم اگر عقل دارى ، چون اين نمىدانى تا به زبان عاميانت بگويم تخليه و فرا گذاشتن او ( 11 ) ايشان [ را ] ( 12 ) تا مكر كنند مكرى است از او به ( 13 ) ايشان و آن مكر كه خداى تعالى كرد به ( 14 ) ايشان . اين جا إلقاى شبه عيسى است بر صاحب ايشان كه او را بر عيسى موكّل كردند ، چون عزم كشتن عيسى كردند تا به جاى عيسى او را ( 15 ) بياويختند ، چون بنگريدند صاحب ايشان بود - و قصّه اين
هامش
( 1 ) . كذا : در مج ، وز ، ديگر نسخه بدلها : مزاوجه .
( 2 ) . سوره بقره ( 2 ) آيه 194 .
( 3 ) . مج : شنيديم ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 4 ) . دب ، مب ، مر كه .
( 5 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : تا .
( 6 ) . آج ، لب ، مب ، مر زن .
( 7 ) . كذا : در مج و ديگر نسخه بدلها ، چاپ شعرانى ( 3 / 53 ) : و يحسن .
( 8 ) . وز ، آج ، لب : مردى .
( 9 ) . فق : آيت .
( 10 ) . آج ، لب ، فق زنى .
( 11 ) . دب : و .
( 12 ) . مج : ندارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 13 ) . آج ، لب ، فق : با .
( 14 ) . آج ، لب ، مر : ندارد ، وز : با .
( 15 ) . آج ، لب ، فق : تا به جايى كه عيسى را .