كمال قادرى در سه ظلمت : فِي ظُلُماتٍ ثَلاثٍ ( 1 ) . . . ، ظلمت شب و ظلمت رحم و ظلمت شكم ( 2 ) بر آب چنين ( 3 ) صورت بديع نگارم كه مصوّران از آن [ 389 - پ ] ( 4 ) عاجز و حيران مانند ( 5 ) ، در بعضى نگاشتگان از قلم قدرت او شاعر مىگويد - شعر :
مثالك ( 6 ) بالصّين لمّا رأوه
أرباب حذق بنقش الصّنم
غدوا عاكفين على وضعه
فعضّوا البنان و رضوا القلم
اين بيتها بعضى اهل عصر نقل كرده است ( 7 ) از اين دو بيت پارسى ، كه شاعر مىگويد - نظم :
از روى تو نسختى به چين بردستند
آن جا كه دو صد بتكر ( 8 ) چابك دستند
در پيش مثال روى تو بنشستند
انگشت گزيدند و قلم بشكستند
بتگر به آلت من بت نگارد ( 9 ) ، قدرت از من و محلّ قدرت از من و اسباب آلات از من ، و اگر آن نباشد نتواند .
آنگه خود بتراشد و خود بنگارد و خود بپرستد . هيچ عاقل اين روا دارد كه تراشيده ( 10 ) خود پرستد ، و نگاشته ( 11 ) خود را بندگى كند ، و نشانده خود را خدمت كند ! آنگه ايشان به آلت صورتى بر آرند بى معنى ، من بى آلت صورتى چنين بر آرم با چندين معانى . از پاره اى پيه چشمى بينا سازم ، و از پاره اى استخوان گوشى ( 12 ) شنوا سازم ، و از پاره اى گوشت زبانى گويا بر آرم ( 13 ) ، و از قطره اى خون دل دانا پديد آرم ، سبحان من بصّرك ( 14 ) بشحم و اسمعك بعظم و انطقك بلحم و اعلمك بقطرة دم .
هامش
( 1 ) . سوره زمر ( 39 ) آيه 6 .
( 2 ) . همه نسخه بدلها مادر .
( 3 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : شكم مادر تو را به چنين .
( 4 ) . يك برگ از نسخه اساس نو نويس است و فاقد اعتبار ، متن از مج اختيار شد .
( 5 ) . مب : فرو مانند .
( 6 ) . اساس كه نو نويس است : عشالك ، با توجه به مج تصحيح شد .
( 7 ) . اساس كه نو نويس است و ، با توجّه به مج زايد مىنمايد .
( 8 ) . اساس ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : پيكر ، با توجّه به مج تصحيح شد .
( 9 ) . مج ، وز و .
( 10 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : تراشنده .
( 11 ) . مب : نگارنده .
( 12 ) . اساس كه نو نويس است : گوشتى ، با توجّه به مج تصحيح شد .
( 13 ) . اساس كه نو نويس است : گردانم ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 14 ) . چاپ شعرانى ( 2 / 439 ) : أبصرك .