وَ مِنْهُمْ أُمِّيُّونَ لا يَعْلَمُونَ الْكِتابَ إِلَّا أَمانِيَّ وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ ‹ 78 › فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هذا مِنْ عِنْدِ اللَّه لِيَشْتَرُوا بِه ثَمَناً قَلِيلًا فَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا كَتَبَتْ أَيْدِيهِمْ وَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا يَكْسِبُونَ ‹ 79 › وَقالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّاماً مَعْدُودَةً قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللَّه عَهْداً فَلَنْ يُخْلِفَ اللَّه عَهْدَه أَمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّه ما لا تَعْلَمُونَ ‹ 80 › بَلى مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَأَحاطَتْ بِه خَطِيئَتُه فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ ‹ 81 › وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيها خالِدُونَ ‹ 82 ›
و از ايشان امّيّانند ندانند نوشتن مگر خواندن از بر ، و نيند ( 1 ) ايشان مگر گمان برنده .
واى بر آنان كه بنويسند كتاب به دستهاى خود ، آنگه گويند اين از نزديك خداست تا بخرند ( 2 ) به آن بهاى اندك ، واى ايشان را ( 3 ) آنچه نوشت دستهاى ايشان ، و واى ايشان را از آنچه مىاندوزند .
گفتند نرسد به ما آتش ( 4 ) مگر روزهاى شمرده ، بگو كه گرفته اى بنزديك خداى زنهارى ( 5 ) ؟ كه خلاف نكند خداى زنهارش را ، يا مىگويى ( 6 ) بر خداى آنچه ندانى ( 7 ) .
بلى آن كس كه اندوخت ( 8 ) بدى و گرد در آمده باشد به او گناهش ، ايشان اهل دوزخند ، ايشان در آن جا هميشه باشند .
و آن كسانى كه بگرويدند و كردند نيكيها ، ايشان اهل بهشتند ، ايشان در آن جا هميشه باشند .
قوله تعالى : * ( وَمِنْهُمْ أُمِّيُّونَ ) * ، « من » تبعيض راست ، يعنى بعضى از ايشان ، يعنى از اهل كتاب . * ( أُمِّيُّونَ ) * ، امّيانند ، يكى ( 9 ) را امّي گويند ( 10 ) . و در معنى او خلاف كردند .
عبد اللَّه عبّاس و قتاده گفتند : غير عارفين بالكتاب ، كه به كتاب و بر معانى او
هامش
( 1 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مب ، مر : نه اند ، مب ، مر : ندارد .
( 2 ) . اساس : لتشتروا ، با توجه به ضبط قرآن مجيد تصحيح شد .
( 3 ) . مج ، وز ، دب ، آج ، لب ، فق از .
( 4 ) . دب ، آج دوزخ .
( 5 ) . دب ، آج ، لب ، فق : زنهار .
( 6 ) . مىگويى / مىگوييد .
( 7 ) . ندانى / ندانيد .
( 8 ) . دب ، آج ، لب ، فق : اندوزد .
( 9 ) . همه نسخه بدلها : و يكى .
( 10 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر كه چيزى نتواند نوشت .