امْتِلاء : پر شدن . * ( يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلأْتِ وَتَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ ) * ق :
30 .
مِلْء ( بكسر ميم ) نام مقدارى است كه ظرفى را پر كند * ( إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَماتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِمْ مِلْءُ الأَرْضِ ذَهَباً وَلَوِ افْتَدى بِه ) * آل عمران : 91 . آنان كه كافراند و كافر بميرند اگر يكيشان آنقدر طلا بعوض دهد كه زمين پر شود از او پذيرفته نيست .
مَلَاء : جماعت و جماعت اشراف . در صحاح گفته : « الملأ الجماعة » در قاموس و اقرب از جملهء معانى آن اشراف ناس و مطلق جماعت است بمعنى خلق و مشورت نيز آمده است . طبرسى فرموده : ملأ بمعنى جماعت اشراف است كه هيبت آنها سينه ها را پر كند .
راغب آن را جماعتيكه بر يك رأىاند معنى كرده وجه تسميه را مانند طبرسى گفته است . ناگفته نماند : در قرآن مجيد هم در جماعت اشراف به كار رفته مثل * ( قالَ الْمَلأُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ إِنَّ هذا لَساحِرٌ عَلِيمٌ ) * اعراف :
109 . و هم در مطلق جماعت و قوم ، مثل * ( وَلَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسى بِآياتِنا إِلى فِرْعَوْنَ وَمَلَائِه ) * زخرف : 46 كه مراد مطلق قوم فرعون است ولى بيشتر در اشراف قوم به كار رفته است در ملحقات صحيفهء سجاديّه هست :
« سبحانك حاضر كلّ ملأ » شايد . بمطلق جماعت از آن ملاء گفته شده كه محلَّى از زمين و يا چشم بيننده را پر ميكنند . ملاء اعلى 1 - * ( لا يَسَّمَّعُونَ إِلَى الْمَلإِ الأَعْلى وَيُقْذَفُونَ مِنْ كُلِّ جانِبٍ . دُحُوراً ) * صافات : 8 . يعنى شياطين به جماعت بالاتر نتوانستند گوش بدهند و از هر طرف زده ميشوند و طرد ميگردند .
گفتهاند : مراد از ملاء اعلى جماعت ملائكه است كه شياطين در صورت استماع كلام آنها و استراق
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 271
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٧١