تورات ) و اين شهر امن ، كه انسان را در بهترين قوام آفريديم سپس او را بپائينترين پائينيان برگردانديم بايد دقت كرد كه ميان اين چهار قسم و احسن تقويم و برگردانده شدن باسفل چه تناسبى هست .
در اينجا به دو ميوه ( انجير و زيتون و دو محل ( طور سينا و مكَّه ) قسم ياد شده است .
طور سينا محل گمنامى بود كه نزول تورات و تجلَّى حق و كلام خدا با موسى آن را شهرهء آفاق ساخت و به آن بقاء ابدى بخشيد و كوه خشك و خالى منشاء تربيت و تعالى و ترقّى گرديد . همچنين مكَّه ، محلّ تجارت قريش و رباخواران و بت پرستان و بتان بود و چهار نعل به پستى ميرفت و پيوسته در قوس نزول بود ، تجلَّى انوار وحى و بعثت حضرت رسول صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم وضع آن را يكسره دگرگون ساخت و ريشهء تعليمات عاليهء انسانى از آن سر زد و همه چيز قلب ماهيّت نمود ، مركز رباخواران و بتان كجا و تعليمات عاليهء قرآن كجا ؟
انجير ميوهاى است بس عالى و مفيد و داراى تخمهاى بسيارى كه مىشود از يك دانهء انجير درختهاى بىشمار پرورش كرد و ميتوان آن را آنقدر نگاه داشت كه پوسيده و از بين برود و كرمها آن را بخورند و فاسد كنند . همچنين زيتون ميوهاى است از هر جهت مفيد و درخت آن عمر طويل دارد در جزيرهء سيسيل درختان زيتونى هست كه دو هزار سال عمر دارند و هنوز ميوه ميدهند . و به آن درخت صلح ميگويند امريكائيان در مسافرت بكرهء ماه شاخهء درخت زيتون را بعنوان صلح در آنجا گذاشتند .
در اينكه خلقت انسان در احسن تقويم است ، سخنى نيست ولى منظور از * ( « ثُمَّ رَدَدْناه أَسْفَلَ » ) * چيست ؟
آيا مراد هجوم ضعف و پيرى و تحليل قوا و از ياد بردن معلومات و رجوع بايّام كودكى است نظير * ( وَمِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئاً ) * و نظير * ( وَمَنْ نُعَمِّرْه ) *
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 300
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٣٠٠