در قرنها و دورانهاى پيشين تعدادى از جهانگردان اروپايى توانستند به داخل شهر مدينه منوره راه يافته و به ديدار آن نايل گردند . برخى از اينان مسلمانان واقعى و حقيقى بودند و تعدادى ديگر غير مسلمان بوده ولى با تظاهر به اسلام راه خود را به سوى مدينه مىگشودند . در ميان اين جهانگردان ، نويسندگان و پژوهشگرانى برجسته يافت مىشود كه به تاريخ مدينه پرداخته و مشاهدات خود را از اين شهر در كتابها و نوشتههاى خود ، ثبت كردهاند كه اين تحقيقات براى آگاهى از وضعيت شهر مدينه و ساكنان آن ، در دورانها گذشته از ارزش والايى برخوردار است . غالب اين جهانگردان ، افزون بر مدينه ، از مكه نيز ديدار داشته و در مراسم حج شركت جستهاند و دربارهء وضعيت مكه و مناسك حج نيز نوشتهها و خاطراتى از خود بر جاى نهادهاند كه پيشتر بدان اشاره نموديم .
لودويكو فارتيما
[ Ludvicuo Vartouamus ]
نخستين جهانگردى كه در قرنهاى اخير ، به زيارت و ديدار از مدينه