سعود را ديدم كه به سوى مدينه در راه بود تا شهر را از مدافعان آن تحويل بگيرد ؛ زيرا اين مدافعان پس از مدتها مقاومت و تحمل محاصره حاضر به تسليم شده بودند ليكن تسليم خود را مشروط به اين نمودند كه يكى از فرزندان او شهر را تحويل بگيرد و نه فيصل الدرويش سركرده « الأخوان » وهابى تا شايد كشتار و قتل عام و اهانتى به مقدسات اسلامى در آنجا وارد نيايد ، و بر طبق اين شرط و قرارداد مدافعين شهر را به امير محمد تحويل نموده و خود تسليم او شدند و اين واقعه در روز پنجم دسامبر سال 1925 ميلادى اتمام پذيرفت . فيلبى آنگاه به آمدن هيأتى از سوى « الجمعيةالخلافة الاسلاميه » در هند به عربستان اشاره مىكند و هدف آنها را از ديدار ، اطمينان يافتن از سلامتى و عدم اهانت به مقدسات مسلمانان ذكر مىكند . فيلبى مىگويد : هنگامى كه هيأت در ماه ژانويه 1926 سرزمينهاى مقدس را ترك نمود ، به رغم تلاشى كه ابن سعود براى دادن اطمينان و كاشتن بذر آن در دلشان نموده بود ، بيشتر آنان بر عاقبت وضعيت سرزمينهاى مقدسه بيمناك بودند . هنوز اين هيأت از عربستان نرفته بود كه هيأت ديگرى به نام « جمعية خدام الحرمين » از هند وارد شدند ، اين هيأت به همراه خود مبلغ 60 هزار روپيه به منظور كمك به خانوادههايى كه در محاصرهء مدينه متضرر شده بودند آورده بود و نسبت به مخالفت خود با وهابيان و رفتار آنها ، صريحتر از هيأت پيشين بود . از اين رو ابن سعود چارهاى نيافت جز آن كه آنان را با اولين كشتى در روز اول ماه مارس به سوى سوئز اخراج نمايد . حساسيت اين هيأت و لبهء تيز انتقادات آنان بيشتر متوجه روابط ابن سعود و انگلستان و قراردادهاى جدّه و بحره با آنان بود . علاوه بر اين ، آنان از جرائم و قتل عامهاى فجيعى كه در طائف و مدينه و ديگر شهرها رخ داده بود ، انتقاد نموده و از ابن سعود در اين مورد
موسوعة العتبات المقدسة ( مدينة / مكة ) ( مكه و مدينه از ديدگاه جهانگردان اروپايى ) ( فارسى ) — صفحة 189
مساهمون: جعفر الخياط
ص١٨٩