و جز اينها ، همگى به عهدهء پنجاه نفر از خواجگان حرم است كه سازمانى شبيه به سازمان خواجگان مسجد الحرام در مكه دارند ، اين خواجگان از اهميت فوق العادهاى در مدينه برخوردارند . زيباترين لباسها را در بر مىكنند ؛ لباسهايى كه از شال كشمير و پارچههاى گرانقيمت هند تهيه شده و هنگامى كه از بازار شهر مىگذرند مردم دستهاى آنان را مىبوسند ، از اين روست كه خواجگان از نفوذ قابل توجهى دربارهء مسائل داخلى مدينه برخوردارند ، اين خواجگان از حقوق ساليانه ويژهاى برخوردارند كه همه ساله به وسيلهء كاروان حجاج شام از استانبول براى آنان فرستاده مىشود ، علاوه بر اين ، بخشى از هداياى زوّار به حرم ، به آنان تعلق مىگيرد ، همچنين اين خواجگان از زائران ثروتمند وافرادى كه به داخل حجرهء پيامبر راه مىيابند پولهايى به عنوان هديه دريافت مىدارند . رئيس اين خواجگان به عنوان « شيخ الحرم » شهرت دارد و او رئيس حرم نيز مىباشد و شخصيت اول شهر مدينه به شمار مىرود ؛ از اين رو است كه اهميت او بيش از موقعيت رئيس خواجگان حرم مكه است . شيخ الحرم خواجهاى از خواجگان است كه او را از استانبول و بابالعالى « / دربار عثمانى » مىفرستند و معمولًا اين خواجگان همچون پاشاهاى حجاز كه به جدّه تبعيد مىشوند از تبعيد شدگان مىباشند .
بورخارت مىگويد : شيخالحرمى كه او ديده است همان « قزلر آغاسى » در دوران سلطان سليم بوده ، و او را چندين بار ديده است كه جلوتر از طوسون پاشا كه پاشايى است با رتبهء پاشاى جده ؛ با سه نشان حركت مىكرده است . همچنين بورخارت طوسون پاشا را در حال بوسيدن دست شيخ الحرم در داخل مسجد ديده است . اين شيخ الحرم دفترى دارد كه از دفتر و تشكيلات پاشاى مدينه مفصلتر است ، و با توجه به اين موقعيت
موسوعة العتبات المقدسة ( مدينة / مكة ) ( مكه و مدينه از ديدگاه جهانگردان اروپايى ) ( فارسى ) — صفحة 117
مساهمون: جعفر الخياط
ص١١٧