1 . ترجيح امثال اين روايات بر روايات معارضى كه مثلًا فقط يكى از مشايخ ثلاث آن را نقل كرده و ديگران آن را نقل نكردهاند .
2 . نقل يك حديث از طُرق مختلف ممكن است باعث جبران ضعف طريق ديگر باشد ؛ يعنى چه بسا در يكى از طُرق ، فرد ضعيفى وجود داشته باشد كه در طريق ديگر اين فرد ضعيف وجود نداشته باشد .
- در اينكه كلمه « عَقَار » در « فَأَمَّا الْأَرْضُ وَ الْعَقَارَاتُ » عطف تفسيرى است يا خير ؟ در مباحث آتى پيرامون آن بحث خواهد شد .
- اين روايت ، بر حرمان زوجه از انواع اراضى دلالت دارد ، اعم از اينكه زمين منزل باشد يا زمين كشاورزى ( ضيعة ) خصوصاً اينكه در اين روايت ، كلمهى « عَقَار » به صورت جمع يعنى « عَقَارَاتُ » استفاده شده است .
- مرحوم محقق بروجردى ( رحمه الله ) در « تقريرات ثلاث » پيرامون اين روايت فرمودهاند :
« و هذه الرواية كما تحتمل أن يراد بها مطلق الارض به ظاهر اللفظ ، كذلك تحتمل أن يراد بها خصوص أرض المساكن بقرينة ذكر القيمة الاشياء مخصوصة بأرض المساكن و الدور . » « 1 »
و اين روايت همچنان كه احتمال داده مىشود بواسطه ظاهر لفظ ، از آن مطلق ارض اراده شود ، همچنان احتمال داده مىشود خصوص زمين مسكن بواسطهى قرينه ذكر قيمت اشياء مخصوص زمين - همچون آجر و بنا و چوب و نى كه مربوط به زمين
مسكونى است - زمين مسكن و خانهها اراده شده باشد .
اشكال و استدراك نسبت به كلام محقق بروجردى ( رحمه الله )
به نظر مىرسد در كلام محقق بروجردى ( رحمه الله ) اشكالى وجود دارد ؛ زيرا ، ذكر قيمت ، نسبت به اشياء مخصوصه در صدر روايت آمده است ؛ آرى اگر « الف » و « لام » در « الْأَرْضُ » براى عهد باشد ، در اين صورت كلام ايشان
هامش
( 1 ) . ر . ك . به : تقريرات ثلاث ، آيت الله العظمى سيد حسين طباطبايى بروجردى ( رحمه الله ) ، ص 107 .