زمستان سرماى هوا شكسته شده است ، و روح و جان انسان در اين موقع آماده هر گونه فعاليت است .
« سجى » از ماده « سجو » ( بر وزن سرد ، و بر وزن غلو ) در اصل به معنى « سكون و آرامش » است ، و به معنى « پوشاندن » و « تاريك شدن » نيز آمده است و لذا هنگامى كه « ميت » در كفن مىپيچند « مسجى » به او گفته مىشود ، ولى در اينجا همان معنى اصلى را مىبخشد كه سكون و آرامش است ، به همين جهت شبهايى كه باد نمىوزد ليلة ساجية ( شب آرام ) مىگويند و به درياى خالى از طوفان و امواج خروشان « بحر ساج » ( درياى آرام ) گفته مىشود .
در هر حال آنچه در شب مهم است همان آرامشى است كه بر آن حكمفرما است ، و طبعا اعصاب و روح انسان را در آرامش فرو مىبرد ، و براى تلاش و كوشش فردا و فرداها آماده مىسازد ، و از اين نظر نعمت بسيار مهمى است كه شايسته است سوگند به آن ياد شود .
ميان اين دو قسم و محتواى آيه شباهت و رابطه نزديكى وجود دارد ، روز همچون نزول نور وحى بر قلب پاك پيامبر ص است و شب همچون انقطاع موقت وحى كه آن نيز در بعضى از مقاطع لازم است .
و به دنبال اين دو سوگند بزرگ به نتيجه و جواب قسم پرداخته مىفرمايد :
« پروردگارت هرگز تو را ترك نگفته ، و هرگز مورد خشم قرار نداده است » ( * ( ما وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَما قَلى ) * ) .
« ودع » از ماده « توديع » به معنى ترك گفتن و وداع كردن است .
« قلى » از ماده « قلا » ( بر وزن صدا ) به معنى شدت بغض و عداوت است و از ماده « قلو » ( بر وزن سرو ) به معنى پرتاب كردن نيز آمده است .
راغب معتقد است كه اين هر دو به يك معنى باز مىگردد ، زيرا كسى
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 97
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٩٧