دو به جان هم بيفتند و با چوب و كفش يكديگر را بزنند ! ( آيه فوق نازل شد و راه بر خود با چنين حوادثى را به مسلمانان آموخت ) ( 1 ) .
بعضى ديگر گفتهاند : دو نفر از « انصار » با هم خصومت و اختلافى پيدا كرده بودند ، يكى از آنها به ديگرى گفت : من حقم را به زور از تو خواهم گرفت ، زيرا جمعيت قبيله من زياد است ! و ديگرى گفت : براى داورى نزد رسول اللَّه ص مىرويم . نفر اول نپذيرفت ، و كار اختلاف بالا گرفت ، و گروهى از دو قبيله با دست و كفش و حتى شمشير به يكديگر حمله كردند آيات فوق نازل شد ( و وظيفه مسلمانان را در برابر اين گونه اختلافات روشن ساخت ) ( 2 ) .
تفسير : مؤمنان برادر يكديگرند
قرآن در اينجا به عنوان يك قانون كلى و عمومى براى هميشه و همه جا مىگويد : « هر گاه دو گروه از مؤمنان با هم به نزاع و جنگ پردازند در ميان آنها صلح بر قرار سازيد » ( * ( وَإِنْ طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما ) * ) ( 3 ) .
درست است كه « اقتتلوا » از ماده « قتال » به معنى جنگ است ، ولى در اينجا قرائن گواهى مىدهد كه هر گونه نزاع و درگيرى را شامل مىشود ، هر چند به مرحله جنگ و نبرد نيز نرسد ، بعضى از شان نزولها كه براى آيه نقل شده بود نيز اين معنى را تاييد مىكند .
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » جلد 9 صفحه 132 .
( 2 ) « تفسير قرطبى » جلد 9 صفحه 6136 .
( 3 ) با اينكه « طائفتان » تثنيه است فعل آن « اقتتلوا » به صورت جمع آمده ، زيرا هر طايفه مركب از مجموعه اى است .