حم ، و سوگند به اين كتاب مقدس كه از اين حروف تشكيل يافته است .
در دومين آيه اين سوره چنان كه گفتيم به « قرآن مجيد » سوگند ياد كرده مىفرمايد « قسم به اين كتاب آشكار » ( * ( وَالْكِتابِ الْمُبِينِ ) * ) .
كتابى كه محتوايش روشن ، معارفش آشكار ، تعليماتش زنده ، احكامش سازنده ، و برنامه هايش حساب شده است ، كتابى كه خود دليل حقانيت خويش است ، آفتاب آمد دليل آفتاب ( 1 ) .
اما ببينيم اين سوگند براى چه منظورى ذكر شده است ؟ آيه بعد اين حقيقت را روشن ساخته مىگويد : « بطور مسلم ما قرآن را ( كه سند حقانيت پيامبر اسلام است ) در شبى پربركت نازل كرديم » ( * ( إِنَّا أَنْزَلْناه فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ ) * ) .
« مبارك » از ماده « بركت » به معنى سودمند و جاويدان و پردوام است .
اين كدام شب است كه مبدأ خيرات و سرچشمه خوبيهاى پايدار مىباشد ؟
غالب مفسران آن را به شب قدر تفسير كردهاند ، شب پربركتى كه مقدرات جهان بشريت با نزول قرآن رنگ تازه اى به خود گرفت ، شبى كه سرنوشت خلايق و مقدرات يكسان در آن رقم زده مىشود ، آرى قرآن در شبى سرنوشتساز ، بر قلب پاك پيامبر نازل شد .
اين نكته لازم به تذكر است كه ظاهر آيه اين است كه تمام قرآن در شب قدر نازل گرديد .
هامش
( 1 ) در باره فلسفه سوگندهاى قرآن و هدف اصلى از آن در تفسير جزء آخر قرآن مجيد ذيل آيات فراوانى كه در آن سوگندهاى مكرر ديده مىشود به خواست خدا بحث خواهيم كرد .