كه در موارد ديگرى كه سخن از « نزول تدريجى » در ميان است تنها تعبير به « تنزيل » شده است .
اما اين « نزول دفعى » بر قلب پيامبر ص چگونه بوده ؟ آيا به شكل همين قرآن فعلى با آيات و سورههاى مختلف ؟ .
يا مفاهيم و حقايق آنها به صورت فشرده و جمعى ؟ .
دقيقا روشن نيست ، همين قدر از قرائن فوق مىفهميم كه يك بار اين قرآن در يك شب بر قلب پاك پيامبر ص نازل شده است و يك بار تدريجى در 23 سال .
شاهد ديگر براى اين سخن اينكه تعبير به قرآن در آيه فوق ظهور در مجموع قرآن دارد ، درست است كه واژه « قرآن » به « كل » و « جزء » آن هر دو اطلاق مىشود ، ولى نمىتوان انكار كرد كه ظاهر اين كلمه به هنگامى كه قرينه ديگرى همراه آن نباشد مجموع قرآن است ، و اينكه بعضى آيه مورد بحث را به آغاز نزول قرآن تفسير كردهاند ، و گفتهاند نخستين آيات قرآن در ماه رمضان و شب قدر نازل شده ، خلاف ظاهر آيات است .
و از آن ضعيفتر قول كسانى است كه مىگويند : چون سوره حمد كه عصاره و خلاصه اى از مجموع قرآن است در شب قدر نازل شده ، تعبير به إِنَّا أَنْزَلْناه فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ گرديده است ! تمام اين احتمالات مخالف ظاهر آيات است ، چرا كه ظاهر آن اين است كه تمام قرآن در شب قدر نازل شده .
تنها چيزى كه در اينجا باقى مىماند اين است كه در روايات متعددى كه در تفسير على بن ابراهيم از امام باقر و امام صادق و امام ابو الحسن ( موسى بن جعفر ) ع نقل شده مىخوانيم كه در تفسير * ( إِنَّا أَنْزَلْناه فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ ) * فرمودند :
هى ليلة القدر ، انزل اللَّه عز و جل القرآن فيها الى البيت المعمور جملة واحدة ، ثم نزل من البيت المعمور على رسول اللَّه ( ص ) فى طول عشرين سنة :
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 150
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٥٠