است و در درون آن رشتههاى سفيدى است كه بعدا تبديل به خوشه خرما مىشود ، واژه « طلع » از ماده « طلوع » به اين مناسبت است كه نخستين ميوه اى است كه بر درخت ظاهر مىشود و طلوع مىكند .
در اينجا اين سؤال پيش مىآيد كه مگر مردم كلههاى شياطين را ديده بودند كه قرآن شكوفههاى « زقوم » را به آن تشبيه مىكند ؟
مفسران در اينجا پاسخهاى متعددى ذكر كردهاند :
بعضى گفتهاند : يكى از معانى « شيطان » يك نوع مار بد منظر است كه شكوفه زقوم به آن تشبيه شده است .
و بعضى گفتهاند : يك نوع گياه بد چهره است چنان كه در كتاب « منتهى الارب » آمده است : « رأس الشيطان » يا « روس الشياطين » گياهى است .
ولى آنچه صحيحتر به نظر مىرسد اين است كه اين تشبيه براى بيان نهايت زشتى و چهره تنفرآميز آن است ، زيرا انسان از چيزى كه متنفر باشد در ذهن خود براى آن قيافه اى زشت و وحشتناك ترسيم مىكند ، و به هر چه علاقه مند است براى آن قيافه اى زيبا و دوست داشتنى .
لذا در عكسهايى كه مردم براى فرشتگان مىكشند زيباترين چهرهها را ترسيم مىكنند و به عكس براى شياطين و ديوان بدترين چهرهها را ، در حالى كه نه فرشته را ديدهاند و نه ديو را .
در تعبيرات روزمره بسيار ديده مىشود كه مىگويند : « فلان كس مانند عفريت » است ، يا « قيافه ديو دارد » ! اينها همه تشبيهاتى است بر اساس انعكاسات ذهنى انسانها از مفاهيم مختلف ، تشبيهاتى است لطيف و گويا .
سرانجام قرآن مىگويد : « اين ظالمان مغرور مسلما از اين گياه مىخورند
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 72
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٧٢