( * ( لِيُوَفِّيَهُمْ أُجُورَهُمْ وَيَزِيدَهُمْ مِنْ فَضْلِه إِنَّه غَفُورٌ شَكُورٌ ) * ) ( 1 ) .
اين جمله در حقيقت اشاره به نهايت اخلاص آنهاست كه در اعمال نيك خود جز به پاداش الهى نظر ندارند ، هر چه مىخواهند از او مىخواهند و براى ريا و تظاهر و تحسين و تمجيد اين و آن گامى بر نمىدارند ، چرا كه مهمترين مساله در اعمال صالح همان نيت خالص است .
تعبير به « اجور » ( جمع اجر ) به معنى « مزد » در حقيقت لطفى است از سوى پروردگار ، گويى بندگان را در مقابل اعمال صالح طلبكار خود مىداند ، در حالى كه بندگان هر چه دارند از اوست ، حتى قدرت براى انجام اعمال صالح نيز از سوى او اعطا شده .
و از اين تعبير محبت آميزتر جمله « * ( وَيَزِيدَهُمْ مِنْ فَضْلِه ) * » است كه به آنان نويد مىدهد علاوه بر پاداش معمولى كه آن را خود گاهى صدها يا هزاران برابر عمل است از فضل خود بر آنان مىافزايد ، و مواهبى كه در هيچ فكرى نمىگنجد و هيچكس در اين جهان توانايى تصور آن را ندارد ، از فضل گسترده اش به آنها مىبخشد .
در حديثى از ابن مسعود آمده كه پيامبر ص در تفسير همين آيه فرمود :
هو الشفاعة لمن وجبت له النار ممن صنع اليه معروفا فى الدنيا :
« منظور مقام شفاعت است كه به آنها داده مىشود تا در باره كسانى كه در دنيا به آنها خوبى كردهاند ولى بر اثر اعمالشان مستحق عذابند شفاعت كنند » ( 2 ) .
به اين ترتيب آنها نه تنها خود اهل نجاتند كه براى ديگران نيز به فضل
هامش
( 1 ) جمله « ليوفيهم » يا متعلق است به جمله « * ( يَتْلُونَ كِتابَ اللَّه ) * . . . »
و بنا بر اين مفهومش اين مىشود كه هدف آنها از تلاوت و نماز و انفاق به دست آوردن اجر الهى است ، و يا متعلق به لن تبور و مفهومش اين خواهد بود كه تجارت آنها هرگز به فساد نمىگرايد زيرا پاداش دهنده آنها خدا است .
( 2 ) « مجمع البيان » ذيل آيات مورد بحث .