بيان عظمت قرآن است ، چرا كه اين خبر غيبى مربوط به آينده از نشانههاى اعجاز و عظمت اين كتاب آسمانى محسوب مىشود .
بعد از ذكر حروف مقطعه مىفرمايد : « روميان مغلوب شدند » ( * ( غُلِبَتِ الرُّومُ ) * ) .
« و اين شكست در سرزمين نزديكى واقع شد » ( * ( فِي أَدْنَى الأَرْضِ ) * ) .
نزديك به شما مردم مكه ، در شمال جزيره عرب ، در اراضى شام ، در منطقه اى ميان « بصرى » و « اذرعات » .
و از اينجا معلوم مىشود كه منظور از « روم » روم شرقى است نه روم غربى .
بعضى از مفسران مانند مرحوم شيخ طوسى در تبيان احتمال دادهاند كه منظور نقطه نزديكى به سرزمين ايرانيان بوده است يعنى در محلى واقع شد كه نزديكترين نقطه ميان ايران و روم بود ( 1 ) .
درست است كه تفسير اول با الف و لام عهد در كلمه « الارض » مناسبتر است ولى به طورى كه خواهيم گفت از جهاتى تفسير دوم صحيحتر به نظر مىرسد .
در اينجا تفسير سومى نيز وجود دارد كه شايد تفاوت زيادى از نظر نتيجه با تفسير دوم نداشته باشد ، و آن اينكه منظور از اين زمين ، زمين روم است يعنى آنها در نزديكترين سرحداتشان با ايران گرفتار شكست شدند . و اين اشاره به اهميت و عمق اين شكست است چرا كه شكست در نقطههاى دور دست و مرزهاى بعيد ، چندان مهم نيست ، مهم آن است كه كشورى در نزديكترين مرزهايش به دشمن كه از همه جا قويتر و نيرومندتر است گرفتار شكست شود .
بنا بر اين ذكر جمله « * ( فِي أَدْنَى الأَرْضِ ) * » اشاره اى خواهد بود به اهميت اين شكست ، و طبعا پيشگويى از پيروزى طرف مغلوب ظرف چند سال آينده
هامش
( 1 ) تفسير تبيان جلد 8 صفحه 206 .