واژه « مكر » چنان كه قبلا ( در جلد 2 صفحه 226 ) نيز گفتهايم در ادبيات عرب به معنى هر گونه چاره انديشى است ، و اختصاصى به نقشههاى شيطانى و زيانبخش كه در فارسى امروز در آن استعمال مىشود ندارد ، بنا بر اين هم در مورد نقشههاى زيانبخش به كار مىرود ، و هم چاره انديشىهاى خوب .
« راغب » در « مفردات » مىگويد : « المكر صرف الغير عما يقصده » .
« مكر آن است كه كسى را از رسيدن مقصودش باز دارند » .
بنا بر اين هنگامى كه اين واژه در مورد خداوند به كار مىرود به معنى خنثى كردن توطئههاى زيانبار است ، و هنگامى كه درباره مفسدان به كار مىرود به معنى جلوگيرى از برنامههاى اصلاحى است .
سپس قرآن در مورد چگونگى هلاكت و سرانجام آنها چنين مىگويد :
« ببين اين خانههاى آنها است كه به خاطر ظلم و ستمشان خالى مانده » ! ( * ( فَتِلْكَ بُيُوتُهُمْ خاوِيَةً بِما ظَلَمُوا ) * ) .
نه صدايى از آنها به گوش مىرسد .
نه جنب و جوشى در آنجا وجود دارد .
و نه از آن همه زرق و برقها و ناز و نعمتها و مجالس پر گناه اثرى باقى مانده است .
آرى آتش ظلم و ستم در آنها افتاد و همه را سوزانيد و ويران كرد .
« در اين ماجرا درس عبرت و نشانه روشنى است از پايان كار ظالمان و قدرت پروردگار براى كسانى كه مىدانند » ( * ( إِنَّ فِي ذلِكَ لآيَةً لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ ) * ) .
اما در اين ميان خشك و تر با هم نسوختند و بى گناه به آتش گنه كار نسوخت « ما كسانى را كه ايمان آورده ، و تقوا پيشه كرده بودند نجات داديم » و آنها هرگز
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 498
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٩٨