آن قلب سقوط مىكند و بى ارزش است » ( 1 ) .
2 - از سويى ديگر مىدانيم علائق شديد مادى ، و دنيا پرستى انسان را به هر انحراف و گناه مىكشاند ، چرا كه
حب الدنيا رأس كل خطيئة :
« عشق به دنيا سرچشمه هر گناهى است » ( 2 ) و لذا قلب سليم ، قلبى است كه خالى از « حب دنيا » باشد ، همانگونه كه امام صادق ع در حديث ديگرى در ذيل همين آيه فرمود :
هو القلب الذى سلم من حب الدنيا :
« اين قلبى است كه از عشق دنيا سالم باشد » ( 3 ) .
با توجه به آيه 197 سوره بقره « وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوى » .
« توشه برگيريد كه بهترين توشه براى آن جهان پرهيزگارى است » روشن مىشود كه قلب سليم قلبى است كه بر اثر سلامت سرچشمه تقواى الهى گردد .
3 - آخرين سخن اينكه قلب سليم قلبى است كه جز خدا در آن نباشد ، آن گونه كه امام صادق در پاسخ سؤالى پيرامون اين آيه فرمود :
القلب السليم الذى يلقى ربه و ليس فيه احد سواه :
« قلب سليم قلبى است كه خدا را ملاقات كند در حالى كه غير از او در آن نباشد » ( 4 ) .
ناگفته پيدا است كه منظور از « قلب » در اين گونه موارد روح و جان آدمى است .
در روايات اسلامى پيرامون قلب و سلامت آن و آفاتى كه بر آن وارد مىشود و راه مبارزه با اين آفات مطالب فراوانى آمده است كه از مجموع آنها اين منطق اسلامى كاملا آشكار است كه اسلام قبل از هر چيز به زير بناى فكرى و عقيدتى
هامش
( 1 ) مجمع البيان ذيل آيات مورد بحث .
( 2 ) بحار جلد 70 صفحه 239 .
( 3 ) تفسير صافى ذيل همين آيه .
( 4 ) كافى طبق نقل صافى ذيل آيه مورد بحث .